Adopteer een monument

Herdachte groepen: Koopvaardijpersoneel
Ontwerper: Pieter Starreveld (1911-1989)
Onthulling: 1950
Adopteer dit monument.

Amsterdam, 'Zeeman op Uitkijk' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Zeeman op Uitkijk' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Zeeman op Uitkijk' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Zeeman op Uitkijk' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Zeeman op Uitkijk' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Zeeman op Uitkijk' in Amsterdam is een uit labrador-graniet vervaardigd beeld van een staande mannenfiguur. Het beeld is geplaatst op een zuilvormig voetstuk van beton. Bij het beeld is een plaquette geplaatst, waarop in het kort de geschiedenis van het monument wordt toegelicht. Het gedenkteken is 9 meter hoog.

Tekst

De tekst op het monument luidt:

'STOOMVAART
MAATSCHAPPIJ
NEDERLAND
1939 - 1945
IN MEMORIAM

[namen van de slachtoffers, vervolgd op de zijkanten.'

De tekst op het voetstuk luidt:

'DIT MONUMENT IS OPGERICHT TER NAGEDACHTENIS
AAN HET PERSONEEL VAN DE
N.V. STOOMVAART MAATSCHAPPIJ NEDERLAND
DIE GEDURENDE DE TWEEDE WERELDORLOG 1940-1945 TIJDENS
OORLOGSHANDELINGEN OP ZEE OF WAAR OOK AAN DE WAL
HUN LEVEN VOOR ONZE VRIJHEID HEBBEN GEGEVEN.
OP 4 MEI 1950 IS HET MONUMENT HIER OP JAVA-EILAND
IN HET BIJZIJN VAN NABESTAANDEN EN WERKNEMERS
DOOR DE DIRECTIE ONTHULD.
DE REDERIJ DIE LATER IS OVERGEGAAN IN
KONINKLIJKE NEDLLOYD
WAS VAN 1910 TOT 1968 OP HET JAVA-EILAND GEVESTIGD.
HET MONUMENT IS NU IN 2003
OP ZIJN HISTORISCHE PLAATS TERUGGEKEERD'

Symboliek
Het monument symboliseert de zeeman, die gekleed in oliejas en zuidwester met de hand boven de ogen in de richting van het Noordzeekanaal kijkt in afwachting van de komst van zeevarenden van de NV Stoomvaart Maatschappij "Nederland".

Wijzigingen
Na de verhuizing van de NV Stoomvaart Maatschappij "Nederland" naar de Westhaven, is het monument verplaatst naar de De Ruyterkade. Begin april 2003 verhuisde het beeld terug naar de kop van het Java-eiland. Toen is tevens de plaquette aan het monument toegevoegd.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Zeeman op Uitkijk' in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan de 321 zeevarenden van de NV Stoomvaart Maatschappij "Nederland" (SMN) die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen.

Het monument kreeg de bijnaam 'Joop Hoorn' naar de bootsman van de SMN, die de zeelieden van 'De Nederland' opwachtte na een verre reis. Vele zeevarenden zag hij nooit thuiskomen. Tijdens de bezettingsjaren kwamen er ook nog eens circa 250 buitenlandse zeelieden en kannoniers op de schepen van de SMN om het leven.

Onthulling
Het beeld is onthuld in 1950.

Locatie
Het monument is geplaatst op de kop van het Java-eiland aan de Javakade te Amsterdam.

Bronnen

  • Amsterdams Stadsblad van 19 maart 2003;
  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Nederland in de Tweede Wereldoorlog van J.W. de Roever.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht