Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Adopteer dit monument.

Amsterdam, plaquette voor Gerrit van der Veen (foto: Stichting Kindermonument)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Zomerdijkstraat in Amsterdam is een plaquette van brons. Op de plaat zijn in reliëf een afbeelding van twee vredesduiven, een ketting en een vlam aangebracht.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'HIER WOONDE LEEFDE
EN WERKTE
GERRIT JAN VAN DER VEEN
GEFUSILLEERD 10 JUNI 1944
VOOR HET VADERLAND'.

Symboliek
De ketting symboliseert de onderdrukking, de vlam verbeeldt het verzetsvuur en de duiven verwijzen de herwonnen vrede en vrijheid.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Zomerdijkstraat in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan de verzetsman Gerrit Jan van der Veen die op 10 juni 1944 door de bezetter is gefusilleerd.

Gerrit-Jan van der Veen werd geboren op 26 november 1902 in Amsterdam. Hij was beeldhouwer en oprichter van het blad De Vrije Kunstenaar en van de Persoonsbewijzen Centrale.

In de Tweede Wereldoorlog weigerde Van der Veen lid te worden van de Nederlandse Kultuurkamer. Dit was een door de Duitse bezetter ingesteld instituut, waar iedereen die het vak van kunstenaar, schrijver, muzikant of podiumartiest wilde uitoefenen, zich bij diende aan te melden. Hij werd zelfs leider van een actiegroep tegen deze kamer.

Zijn atelier stond aan de Zomerdijkstraat, waar hij met vrienden van zijn verzetsgroep plannen smeedde tegen de bezetter. Al snel werd Van der Veen gearresteerd. Na zijn vrijlating dook hij onder en zwierf hij door Amsterdam van het ene onderduikadres naar het andere. Hij was zeer actief in het verzet. Zijn verzetsgroep overviel onder meer de Landsdrukkerij in Den Haag.

Op 27 maart 1943 is onder zijn leiding een gewapende overval gepleegd op het Amsterdamse bevolkingsregister in de vroegere concertzaal van Artis. Tijdens deze verzetsdaad raakte door een ontploffing een deel van de kantoren in brand. Het water waarmee de brandweer het vuur bluste, heeft een groot deel van de namen in de kaartenbakken onleesbaar gemaakt. Twaalf leden van de verzetsgroep die aan deze actie hadden deelgenomen, werden door de bezetter opgepakt en op 1 juli 1943 gedood.

Gerrit van der Veen wist te ontkomen en zette zijn illegale werk voort vanuit onderduikadressen. Bij een overval op het Huis van Bewaring aan de Weteringschans werd Van der Veen tijdens een vuurgevecht met Duitse soldaten door een kogel in zijn rug getroffen. Vrienden wisten hem te verbergen, maar de jacht op zijn groep ging door. Uiteindelijk heeft de bezetter zijn schuilplek ontdekt. Hij werd gearresteerd en is op 10 juni 1944 samen met drie van zijn vrienden in de duinen bij Overveen gefusilleerd. Hij ligt begraven op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal.

In 2003 heeft Gerrit Jan van der Veen postuum de Yad Vashem onderscheiding ontvangen voor zijn verdiensten als niet-Jood voor zijn Joodse medeburgers. De onderscheiding werd uitgereikt op het het Gerrit van der Veen College door de Israëlische ambassadeur. Kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen van de verzetsheld waren hierbij aanwezig.

In Amsterdam is een straat naar Gerrit van der Veen vernoemd. Ook herinneren het 'Monument voor het Kunstenaarsverzet' aan de Plantage Westermanlaan, het monument op het voormalig Huis van Bewaring aan het Max Euweplein en het monument aan de Gerrit van der Veenstraat aan hem.

Locatie
Het monument bevindt zich aan gevel van het pand aan de Zomerdijkstraat in Amsterdam.

Bronnen

  • Krantenartkel in Het Parool van 4 mei 1983;
  • Stichting Kindermonument;
  • Wikipedia;
  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, Mies Bouhuys, Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945, Wim Ramaker, Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht