Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers
Ontwerper: Federico Antonio Carasso (1899-1969)
Onthulling: 1947
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS Olympia.

Amsterdam, monument in het Olympisch Stadion (foto: B. van Bohemen / NIOD)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument in het Olympisch Stadion te Amsterdam is een beeld van een mannenfiguur met brandende toorts. Het beeld is geplaatst op een voetstuk.

Tekst
De tekst op het gedenkteken luidt:

'VOOR OMGEKOMEN SPORTBEOEFENAARS'.

Symboliek
Het beeld van Prometheus verwijst naar de figuur uit de Griekse mythologie, dat het vuur stal van de goden om aan de mensen te geven. Door Prometheus kon de mensheid zich ontwikkelen, waarbij het vuur symbool staat voor vrijheid, kennis en onafhankelijkheid.

De fakkel staat symbool voor het vuur van het verzet, dat aan een ander wordt doorgegeven als men valt.

Deirdre Carasso is kleindochter van de beeldhouwer en schreef in 2003 in het tijdschrift Amstelodamum een artikel over het kunstwerk van haar grootvader. Sprekend over Prometheus’ diefstal merkte ze op: ‘Deze daad van verzet was uiteraard al geschikt als onderwerp voor een oorlogsmonument.’ Tevens werd Prometheus in die tijd gezien als een individu, die in opstand kwam tegen het collectief, waarbij vooral gedacht werd aan de moed van eenlingen die in verzet kwamen tegen de nationaalsocialistische moordmachine.

Het figuur van Prometheus alleen al druipt dus van de symboliek van verzet en verlangen naar vrijheid. Dat hierbij ook het vuur een belangrijke rol speelt is geen toeval: in de Marathontoren is in 1928 tenslotte voor de eerste keer het olympisch vuur ontstoken. Deirde Carasso merkte echter op dat deze symboliek soms ook bij andere oorlogsmonumenten een rol speelt: ‘Het niet te doven vuur van verzet, het vuur als vrijheid, als een gloed waardoor het kwade wordt verteerd, en het vuur als teken van hoop en licht.’

Wijziging
Oorspronkelijk stond het beeld op de tribunes aan de Zuidkant van het stadion. Later is het beeld verplaatst naar het plein.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument in het Olympisch Stadion in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan alle sportbeoefenaars die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen.

Oprichting
Begin 1947 besloot het Nederlands Olympisch Comité (NOC) dat er een oorlogsmonument moest komen bij het Olympisch Stadion in Amsterdam. In eerste instantie werd gedacht aan een gedenkplaat bij de Marathontoren, maar daarvan werd al snel afgezien, omdat die te weinig op zou vallen. ‘Bij nadere overweging,’ schreef Het Dagblad voor Amersfoort op 24 februari 1947 daarom, ‘heeft ‘t bestuur van het NOC ’t juister geacht een gedenkteeken aan te brengen, dat niet alleen van elke plaats in het Olympisch Stadion goed zichtbaar is, maar ook een uitbeelding is van de gedachte, dat de geest van de afwezigen steeds tusschen ons is.’ Daarom moest er een beeld verschijnen op de tribunes aan de Zuidkant van het stadion. Vanaf daar zou de ‘geest van de afwezigen’ voor iedereen zichtbaar zijn. De opdracht werd gegeven aan de Italiaanse beeldhouwer Fred Carasso, die zich in 1934 in Nederland had gevestigd vanwege het fascisme van Mussoloni in Italië. In slechts drie maanden moest hij zijn beeld maken, daar de onthulling was bedacht voor 22 juni 1947 - tijdens de Olympische Dag in het stadion. In die korte tijd realiseerde hij het beeld van Prometheus. Carasso slaagde er inderdaad in om zijn werk te voltooien in de korte periode. Op 22 juni 1947 werd het onthuld tijdens de eerste Olympische Dag na de bevrijding.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1947.

Locatie
Het monument staat bij de ingang van vak HH in het Olympisch Stadion van Amsterdam.

Bronnen

  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, Mies Bouhuys, Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124;
  • www.sportgeschiedenis.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht