Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Jan Hallema
Onthulling: 15 februari 1950
Adopteer dit monument.

Berltsum, monument in het Verenigingsgebouw (foto: Bert Deelman CC BY 3.0)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument in het Verenigingsgebouw te Berltsum (Berlikum) (gemeente Menaldumadeel) is een in kleur uitgevoerde tekening met het portret van Sijbren Lautenbach. Ook staan op de prent een brandende fakkel en een hakenkruis afgebeeld.

Tekst
De tekst op de tekening luidt:

'TSJIN 'T BRÚT GEWELD
SYN LIBBEN STELT.
TROCH FIJANS WOEDE
YN GODS HOEDE.

FALLEN YN'E STRIID TSJIN UNRJOCHT EN SLAVERNIJ
DAT WIJ YN FREDE FOAR RJOCHT EN FRIJDOM WEITSJE

SIJBREN LAUTENBACH
GEB. 5 NOVEMBER 1919 TE DRONRIJP OVERL. 25 APRIL 1945 TE BERGEN BELSEN

AS TANKBER OANTINKEN OANBEAN TROCH:
ALD LEDEN J.F. OP G.G. 'EBEN HAËZER' EN MEIWURKERS L.O. 15 FEBR. 1950'.

Symboliek
De brandende fakkel staat symbool voor het vuur van het verzet.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument in het Verenigingsgebouw te Berltsum (gemeente Menaldumadeel) is opgericht ter nagedachtenis aan een omgekomen verzetsman.

De naam van het slachtoffer luidt:

Sijbren Lautenbach.

Siebren (Sijbren) Lautenbach werd geboren op 5 november 1919 in Donrijp. Hij was een ongehuwde landbouwer in Berlikum. In de Tweede Wereldoorlog was hij medewerker van de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers in zijn woonplaats. Tijdens en na de Meistaking in 1943 hielp hij verschillende onderduikers aan een veilige schuilplaats. Nadat Lautenbach merkte dat de bezetter hem van illegaal werk verdacht, vertrok hij begin september 1943 naar Den Haag. In deze stad en in het Westland opereerde hij in de L.O., onder de schuilnaam 'Koos'. Hij verspreidde daar onder andere het illegale weekblad Voor God en de Koning en werd mede-uitgever van het weekblad Voor God, Nederland en Oranje. Deze naam werd later veranderd in Op Wacht. Het blad werd in de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht en Friesland verspreid.

Op 9 augustus 1944 bezocht Lautenbach in Delft een adres dat bezet was door twee NSB-politiemannen. Lautenbach wist op zijn fiets te springen, maar werd door een van de agenten in zijn rug geschoten. Na fouillering, waarbij bezwarende papieren werden gevonden, werd hij opgenomen in een Delfts ziekenhuis. Zijn rugwond was niet ernstig, zodat hij nog diezelfde dag werd overgebracht naar de Sicherheitsdienst in Rotterdam. Na verhoor kwam Lautenbach in kamp Vught terecht. Omstreeks september 1944 werd hij op transport gesteld naar het concentratiekamp Sachsenhausen. Later is hij overgebracht naar Neuengamme en op 18 april 1945 naar Bergen-Belsen. Zeven dagen later stierf Lautenbach ten gevolge van uitputting.

Onthulling
Het monument werd op 15 februari 1950 aangeboden door de oud-leden van de Jongelingsvereniging op gereformeerde grondslag 'Eben Haëzer' en oud-medewerkers van de L.O.

Locatie
De tekening hangt in het Verenigingsgebouw van de Gereformeerde Kerk te Berltsum (gemeente Menaldumadeel).

Bronnen

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht