Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Jan Brands (ontwerp), Dr. Ir. Jan P.T. Bijhouwer (landschap), prof. Vincent P.S. Esser (beeldhouwer)
Onthulling: 2 augustus 1947
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door CNS Louise de Coligny.
Dit monument is in schooljaar 2016-2017 geadopteerd door CNS Koningin Beatrix.
Dit monument is in schooljaar 2016-2017 geadopteerd door Welstede.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door SBO De Regenboog.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door CNS Ede.

Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: RACM)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Gemeente Ede)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Gemeente Ede)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: RACM)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: RACM)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: RACM)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Bert de Vos)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Bert de Vos)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Bert de Vos)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Bert de Vos)
Ede, Mausoleum op de Paasberg (foto: Gemeente Ede)

Het monument

Vorm en materiaal
Het Mausoleum op de Paasberg in Ede is een gemetseld grafmonument, waarin 29 gesneuvelde verzetsmensen begraven liggen. Op de voorgevel zijn in de lengte veertig gedenkplaten van natuursteen aangebracht.

Aan de rechterzijde is een bakstenen kolom geplaatst, waarop een bronzen beeld van een half opgerichte mannenfiguur is aangebracht. In deze kolom is een natuurstenen gedenkplaat ingemetseld.


Links van de voorgevel staat een tweede kolom, waarin een reliëf is ingemetseld met het wapen van Ede. Tevens bevindt zich aan de linkerzijde een vlaggenmast. Voor het grafmonument zijn vijf banken geplaatst. Het monument is 2 meter 50 hoog, 15 meter breed en 2 meter diep. Het beeld is 3 meter hoog.

Teksten
De tekst op het monument luidt:

'GESTEUND DOOR HET RECHT STREDEN ZIJ VOOR DE VRIJHEID'.

Op de veertig gedenkplaten zijn de namen en de geboorte- en overlijdensdata van 44 verzetsmensen uit Ede aangebracht.

De bijbeltekst op de rechterplaat luidt:

'IS DIT GESCHIED IN UWE DAGEN,
OF OOK IN DE DAGEN UWER VADREN?
VERTELT UWEN KINDEREN DAARVAN
EN LAAT HET UWE KINDEREN HUNNEN
KINDEREN VERTELLEN, EN DERZELVER
KINDEREN AAN EEN VOLGEND GESLACHT.
JOEL 1 VERS 2 EN 3.'

De tekst op het reliëf luidt:

'1940-1945
DE DANKBARE
BEVOLKING
VAN EDE.'

Symboliek
De mannenfiguur staat symbool voor de 'gevallen strijder' die zich weer verheft.

Wijziging
In 1961 is aan de rechterzijde van de ingang van het Mausoleum een gedenksteen voor 'gevallenen overzee' geplaatst. Van november 2017 tot en met februari 2018 is het mausoleum gerenoveerd.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het Mausoleum op de Paasberg in Ede is opgericht ter nagedachtenis aan 44 plaatselijke verzetsmensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de strijd tegen de bezetter zijn gesneuveld. In het grafmonument liggen 29 oorlogsslachtoffers begraven.

Oprichting
Kort na de bevrijding ontstond in de kringen van de voormalige verzet het denkbeeld om een blijvende herinnering aan de verzetsstrijd in het leven te roepen en daarmee de in de strijd gevallen vrienden te eren. Oud-districtscommandant van de Binnenlandse Strijdkrachten D. Wildeboer en de toenmalige wethouder Zwerus de Nooij stelden een comité samen. Het comité vergaderde voor het eerst op 31 mei 1945. Tot 1960 droeg het de naam Comité Heldenmonument. Leden waren Z. de Nooij, voorzitter, E.J. van Spankeren, secretaris, en 35 'gewone' leden, waaronder burgemeester Middelberg.

Een geldinzameling waarbij oud-illegalen als collectanten werden ingeschakeld maakte de bouw van het Mausoleum mogelijk. Zij haalden binnen een korte tijd fl. 70.000,- op.

Op 12 december 1945 werd in Ede een dag van algemene rouw afgekondigd. Met een plechtige ceremonie werd één stoffelijk overschot, als symbolische vertegenwoordiging van de overige gesneuvelden, in het Mausoleum bijgezet. De in Ede gelegerde 7de Canadese Infanterie Brigade heeft geholpen met de bouw van dit grafmonument.

Onthulling
Het monument is onthuld op 2 augustus 1947 door Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard. Met een plechtige ceremonie werd daarbij één stoffelijk overschot, als symbool van alle gesneuvelden, in het Mausoleum bijgezet.

Locatie
Het Mausoleum staat op de Paasberg, bij de hoek Vossenakker/Arnhemseweg in Ede.

Bronnen



Voor meer informatie


Herinneringen voor de toekomst van Jan Durk Tuinier (Utrecht, Stichting Comité Nationale Feestdagen Gemeente Ede en Stichting Vredeseducatie, 1995);

  • Ede 1940-1945 van Vincent Lagerwij, Gert Plekkringa (Barneveld, BDU, 1985);
  • Ede in beeld (Ede, Koninklijke BDU Uitgeverij, 1999).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht