Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Titus Leeser (1903-1996)
Onthulling: 3 mei 1980
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2016-2017 geadopteerd door Ver. Vrijzinnig Christelijk Lyceum.

Den Haag, 'Englandspiel' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Den Haag, 'Englandspiel' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Den Haag, 'Englandspiel' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Den Haag, 'Englandspiel' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Englandspiel' in Den Haag is een bronzen beeld van een neerstortende engel met verbrandde vleugels ('De val van Icarus'). Het beeld is geplaatst op een voetstuk. Het gedenkteken is 3 meter 60 hoog.

Tekst
De tekst op het voetstuk luidt:

'ZIJ SPRONGEN IN DE DOOD
VOOR ONZE VRIJHEID.
ENGLANDSPIEL
1942 - 1944.
IN DANKBARE HERINNERING AAN DE 54
NEDERLANDSE AGENTEN EN ALLEN DIE
VIELEN IN HET INLICHTINGENWERK.'

Symboliek
Het beeld is een Grieks-mythologische voorstelling van Icarus, die met behulp van vleugels samen met zijn vader Daedalus uit het labyrinth ontsnapte. Ondanks waarschuwingen van Daedalus vloog Icarus te dicht bij de zon, waardoor de was waarmee de veren aan de schouders vastzaten, smolt en Icarus in zee viel en verdronk. Icarus staat symbool voor de 54 geheim agenten (Engelandvaarders) die tijdens de Tweede Wereldoorlog boven Nederland werden gedropt en door de bezetter werden gearresteerd.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Englandspiel' herinnert de inwoners van Den Haag aan dit contraspionagecomplot van de bezetter. Tussen 1942 en 1943 werden Nederlandse geheim agenten door de geallieerden boven Nederland gedropt. Direct daarna werden zij door de bezetter gearresteerd. Niemand weet hoeveel Engelandvaarders er in totaal zijn geweest, men schat het aantal op 1.700. Onder hen waren minimaal 48 vrouwen.

Dit zogeheten 'Englandspiel' was een contraspionagecomplot van de bezetter. Op een nacht in november 1941 werden twee Nederlandse agenten (in dienst van de Britten) per parachute boven Nederland afgeworpen. Vier maanden later is een van hen door de bezetter gearresteerd.

Hij moest naar Engeland seinen dat hij veilig was aangekomen. De bezetter wist echter niet dat de agent een speciale code gebruikte, voor het geval hij gepakt zou worden. De Britten merkten deze code echter niet op en zonden een nieuwe geheim agent naar Nederland, die ook door de bezetter werd opgepakt. Ook hij moest naar Engeland seinen dat alles veilig was.

Dit 'Englandspiel' herhaalde zich tot 1943. Op 29 augustus wisten twee Nederlandse agenten, Ben Ubbink en Pieter Dourlein, uit het gijzelaarskamp Haaren te ontsnapten. Eenmaal terug in Engeland hebben zij de ware gang van zaken uiteengezet.

Van de Engelandvaarders die als geheim agent weer terug naar Nederland gingen, zijn 46 slachtoffer van het Englandspiel geworden. Zij werden naar aanvankelijk naar Haaren gebracht, waar Arie van der Giessen in 1944 overleed. Later werden de gevangenen naar Mauthausen overgebracht, waar in totaal minstens 44 geheime agenten overleden.



Onthulling
Het in 1972 vervaardigde beeld is onthuld op 3 mei 1980 door Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Juliana.

Locatie
Het monument is geplaatst aan de rand van de Scheveningse Bosjes, gelegen aan de Hogeweg te Den Haag.

Bronnen

  • Gemeente Den Haag;
  • Haags Gemeente Archief;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945, Wim Ramaker, Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3.
Voor meer informatie
  • Namenlijst, Wikipedia.
Voor meer informatie
Op de website www.herdenken-denhaag.nl is meer informatie over dit monument te vinden. De website Sporen uit het verleden, blik op de toekomst is een initiatief van Stichting 3 maart '45. Met de website wil de stichting duidelijk maken dat herdenken méér is dan terugkijken naar het verleden (1940-1945). Herdenken is ook een brug slaan tussen verleden en heden, als een les voor de toekomst. Uitgangspunt van de website zijn Haagse monumenten uit de bezettingsperiode, gegroepeerd in zeven thema's: oorlog, bezetting, bevrijding, verzet, terreur, discriminatie en slachtoffers.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht