In samenwerking met het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies sloot het Nationaal Comité 4 en 5 mei op woensdag 26 november het herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid af met het symposium ‘80 jaar vrijheid: op weg naar 100’. De bijeenkomst die gehouden werd in Rotterdam, stond in het teken van terugblikken en vooruitblikken op de toekomst van herdenken.
Het programma werd geleid door dagvoorzitter Jeroen Overbeek en werd afgetrapt door voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei Wim van de Donk. In zijn toespraak benadrukte Van de Donk het belang van persoonlijke verhalen en getuigenissen bij het overdragen van deze geschiedenis en als moreel kader, nu en in de toekomst. Hij werd opgevolgd door Martijn Eickhoff, directeur van het NIOD, die sprak over de ontstaansgeschiedenis van het NIOD dat dit jaar 80 jaar bestaat, en over de rol en het belang van het NIOD als onafhankelijk onderzoeksinstituut in het onderzoeken van het verleden maar ook in het duiden van het heden.
Plenaire spreker op het symposium was historicus en schrijver Bas von Benda-Beckmann die inging op de toekomst van herinneren en het overdragen van familieverhalen. Dat deed hij onder meer door de aanwezigen mee te nemen in zijn eigen zoektocht naar zijn Duitse familiegeschiedenis waar daderschap en de rol van omstanders als een rode draad doorheen liepen. Aan de hand daarvan pleitte Von Benda-Beckman voor een breder palet aan herinneringen, waar volgens hem ook de verhalen van daders en omstanders onderdeel van uitmaken.
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei sloot het ochtendprogramma af met een korte video-terugblik op het herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid, om vervolgens het nieuwe meerjarenbeleidsplan ‘Als ik besef wat op het grote spel staat’ inhoudelijk te presenteren. Daarbij was ook speciaal aandacht voor de nieuwe jaarthematekst. De komende jaren zal elke jaarthematekst verder ingaan op een van de accenten van het meerjarenbeleidsplan van het comité. Deze keer werd de tekst geschreven door vicevoorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei Nikki Sterkenburg die in haar bijdrage reflecteert op de vraag: wat weten we nu eigenlijk over de Tweede Wereldoorlog, en wat ontbreekt er nog aan kennis?
De lunch werd voorafgegaan met een feestelijk uitreikingsmoment waarbij voorzitter Wim van de Donk het eerste exemplaar van de beleidsvisie mocht overhandigen aan de burgemeester van Rotterdam, Carola Schouten. Bij het in ontvangst nemen van het plan memoreerde Schouten de roerige oorlogsgeschiedenis van de stad en het belang van het blijven herinneren en zichtbaar blijven maken van deze geschiedenis door te blijven herdenken.
In de middag werd er met onderzoekers van het NIOD, medewerkers van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en diverse sprekers en experts, in verschillende werksessies en panelgesprekken, doorgepraat over belangrijke speerpunten uit het onderzoeks-en werkveld. Daarbij kwamen onder andere thema’s als de beleidsvisie, archivering, de overdracht van herinnering naar volgende generaties en de rol van meerstemmigheid en actualiteit binnen herdenken aan bod.
