“Vandaag staan we stil, want hun moed leeft voort. En misschien, als wij ooit moeten kiezen, zullen wij ons hun daden herinneren.” Met deze krachtige woorden beëindigde de 14-jarige Marijn van der Wilk uit het Gelderse Lochem zijn voordracht op de Dam in Amsterdam tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei. Voor de ogen van duizenden aanwezigen en miljoenen kijkers thuis nam hij na de twee minuten stilte het woord. Zijn voordracht, waarin hij de nadruk legde op de kleine en vaak vergeten daden van verzet, maakte op velen indruk.
Bij de Nationale Herdenking op de Dam is de jongerenvoordracht al jaren een vast programmaonderdeel. Het is een bewuste keuze van het Nationaal Comité, want het geeft jongeren een stem tijdens een belangrijk nationaal moment. Het laat Nederlanders van alle leeftijden nadenken over (on)vrijheid, keuzes maken en onze verantwoordelijkheid in het behoud van vrijheid en vrede. De Jonge Spreker op de Dam kan daarmee voor verbinding zorgen tussen het verleden en het heden én tussen generaties.
#GeefVrijheidDoor
Het vinden van de Jonge Spreker op de Dam is sinds enkele jaren verbonden aan de lesmodule #GeefVrijheidDoor, een samenwerking tussen het Nationaal Comité en jongerenorganisatie Young Impact. Deze module laat jongeren niet alleen nadenken over wat vrijheid betekent, maar ook over hoe kwetsbaar vrede is en hoe we vrijheid kunnen doorgeven aan volgende generaties.
Elk jaar begint de Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei in een andere provincie. Voor het project Jonge Spreker op de Dam gaan duizenden leerlingen en studenten uit die gastprovincie in de klas aan de slag met de lesmodule. Onder begeleiding van hun docenten en Young Impact-trainers worden jongeren gestimuleerd hun eigen stem te vinden in de vorm van een gedicht, verhaal of spoken word. Uit honderden inzendingen worden vervolgens finalisten geselecteerd die hun werk aan een jury mogen presenteren.
Wat zou jij doen?
In 2025 werd de Gelderse Marijn als Jonge Spreker op de Dam gekozen. Wat de jury overtuigde, was Marijns bewuste keuze om niet de bekende namen of grote verzetsdaden centraal te zetten, maar juist de gewone mensen die in stilte moed toonden. “Het waren vaders, moeders, broers, zussen, buren, vrienden”, aldus zijn voordracht.
Het thema van zijn voordracht kwam niet uit de lucht vallen. Marijn vertelt hoe hij geïnspireerd raakte door verhalen uit zijn omgeving: “Mijn moeder werkt in de zorg en vertelde eens over de vader van een cliënt die in de oorlog mensen hielp met eten en onderduiken. Ik dacht: wat zou ik zelf in die situatie hebben gedaan? Wat als ik toen had geleefd? Die vragen heb ik in mijn tekst verwerkt.” Zijn woorden maakten indruk op vele luisteraars en kijkers, omdat ze zowel op het verleden als het heden van toepassing zijn.
Met zijn voordracht heeft Marijn mensen over hun eigen keuzes en verantwoordelijkheden in moeilijke situaties na laten denken. En dat is precies wat het Nationaal Comité en Young Impact met de lesmodule en het project Jonge Spreker op de Dam willen uitdragen: dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, maar steeds opnieuw betekenis krijgt door er samen bij stil te blijven staan en ons actief voor het behoud ervan in te zetten.
Gastprovincie Utrecht
In 2026 is Utrecht gastprovincie van de Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei, wat betekent dat in deze provincie de nieuwe Jonge Spreker op de Dam gezocht wordt. Ben jij of ken jij de docent op een vo- of mbo-school die graag met de lesmodule #GeefVrijheidDoor en de bijbehorende voordracht-challenge aan de slag zou willen gaan? Kijk dan op youngimpact.nl/scholen/geefvrijheiddoor om het gratis lespakket te ontvangen.
Dit artikel verscheen eerder in NC Magazine nr. 28 (najaar 2025). Het artikel is geschreven door Laura Dekker, de foto is van Ben Houdijk.