Pieter Eckhardt is een van de acht conservatoren van het Nationaal Militair Museum in Soesterberg. Zijn specialisme is Koloniale Geschiedenis en Tweede Wereldoorlog. NC Magazine liep een ochtend met hem mee.
Op die zonnige woensdagmorgen in het bos van Soesterberg stroomt het Nationaal Militair Museum (NMM) vol, met ouders en grootouders met kinderen. Conservator Pieter Eckhardt is niet verbaasd: “Het is voorjaarsvakantie en er komen altijd veel families. De programmering biedt voor iedereen wat. Ouders gaan met kleine kinderen naar onze speeltuin en met de oudere naar de voertuigen. We belichten zoveel mogelijk kanten van de militaire geschiedenis, van de riddertijd tot nu.” In de provincie Utrecht vindt dit jaar de start van de Nationale Viering van de Bevrijding plaats. Op 5 mei staat NMM met een bijzondere programmering stil bij vrijheid, in onder meer ontmoetingen met veteranen.
Spannend verhaal
In de imposante hal op de begane grond, het Arsenaal, staan objecten in chronologische volgorde, waaronder negentien vliegtuigen. Bij de Fokker D.VII D28, een jachtvliegtuig uit de Eerste Wereldoorlog hoort een spannend verhaal, nog zonder eind. Eckhardt vertelt: “In 1940 bezoekt Hitlers rechterhand, Hermann Göring, Schiphol waar museumtoestellen staan. Rond die tijd verdwijnt de D-28 spoorloos. Kort na de oorlog wordt in een Duitse schuur een onbekend vliegtuig gevonden. Pas 35 jaar later ontdekken restauratoren onder een laag camouflageverf Nederlandse markeringen. Veel wijst er nu op dat dit de zoekgeraakte D-28 is, maar het onderzoek is nog niet afgerond.” Eckhardt loopt verder naar de gigantische V2 uit de Tweede Wereldoorlog. “Deze eerste onbemande raketten van de Duitsers overbrugden in vijf minuten de afstand Den Haag-Londen. Zie je ook die vouwfiets? Die werd met de geallieerden gedropt bij Operatie Market Garden, in september 1944. Dat was niet een heel succesvol vervoersmiddel.”
Hoe ontroerend is dit?
“Bezoekers hebben regelmatig een mooie herinnering bij een object in ons museum”, zegt Eckhardt. Zo ook bij de B-25 Mitchell, de Amerikaanse bommenwerper die tijdens de Tweede Wereldoorlog vooral boven de Stille Oceaan werd ingezet. Kort na de Japanse capitulatie vliegt Guus Hagers met een Mitchell boven de interneringskampen op Java, op zoek naar zijn verloofde Lienke. “Is Lienke hier?”, klinkt het uit de luidsprekers die aan het vliegtuig bevestigd zaten. In het kamp waar zij verblijft vormen vrouwen met elkaar de letters van het woord ‘JA’ en zo vinden ze elkaar terug. Eckhardt: “Hoe romantisch is dit? Een van de bezoekers vertelde aan onze rondleider dat hij – als kind in het kamp – het vliegtuig van Guus had gezien.”
Veteranen
Een wand is gevuld met borden van Nederlandse kampen tijdens vredesmissies. Ook hangt daar de plaquette met namen waarmee militairen in Kamp Holland in Uruzgan hun omgekomen collega’s herdachten. Eckhardt: “Daar ligt dan ineens een wit bloemetje bij.” In een andere zaal staat de gehavende Mercedes-Benz terreinwagen die op 7 september 2009 in Afghanistan op een bermbom reed. De 44-jarige sergeant-majoor Mark Leijsen kwam daarbij om. Zijn kameraden Joost, Robin en Rob en een Afghaanse tolk overleefden op het nippertje. Na deze rampdag veranderde hun leven ingrijpend. Met weduwe Lucienne en Marks zoon Nick werkten ze samen aan het inrichten van een van de themaruimtes. Eckhardt zegt dat veteranen in het museum de prominente plek krijgen die ze verdienen. “Van onze honderd vrijwilligers heeft vijftig procent ook een achtergrond in de krijgsmacht.”
Verschillende perspectieven
NMM hecht veel waarde aan persoonlijke verhalen. “Omdat ze oorlogen een gezicht geven”, zegt Eckhardt. Het museum heeft daarom ook een experience-ruimte ingericht waarin je door de waargebeurde belevenissen van de kinderen Cor, Jack, Ad, Corrie en Frits in ‘De klas van ’45’ loopt. In weer een andere ruimte met half afgesloten fauteuilblokjes kijken bezoekers naar de veteranen Ahmad Azizi en Jaaike Brandsma. Of naar het verhaal over kapitein in Nederlands-Indië Raymond Westerling, dat schuurt met dat van Joop Hueting, klokkenluider over het geweld tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. “Ook daarmee laten we bezoekers ervaren dat je een oorlog op verschillende manieren kunt zien.”
Werk achter de schermen
Veel taken van het NMM spelen zich achter de schermen af. Eckhardt wijst in de richting van een groot depot elders op het terrein. Daar is nog meer van de collectie opgeslagen: groot materieel, naast kilometers aan boeken, schilderijen, prenten en foto’s, harnassen uit 1500, uniformen en vuurwapens die alle zorgvuldig beheerd worden. Eckhardt en zijn collega’s conservatoren hebben hun eigen specialisme, waarin ze samen met internationale collega’s ook onderzoek doen. “Onze urgente opdracht is het actualiseren van de vaste presentatie in het museum. Hoe geef je de VN-missie in Mali en de NAVO-versterking in het oosten van Europa een plek? We moeten bewegend beeld van de nieuwe F35 van de Luchtmacht toevoegen. In mijn portefeuille Koloniale geschiedenis heb ik ook te maken met schuivende perspectieven, zoals de erkenning dat Indonesië op 17 augustus 1945 – en niet op 27 december 1949 – onafhankelijk werd.”
Oekraïne
Hoe laat je de betekenis van de krijgsmacht anno 2026 zien? Dat gebeurt onder meer met de indringende tentoonstelling War Stories, Ukraine up close van oorlogsfotograaf Eddy van Wessel. Hij werkte al vijftien keer dicht bij de frontlinie in Oekraïne. De expositie is een verzameling van recente en eerdere foto’s, met videomateriaal van Oekraïense en Nederlandse filmers. Met zijn foto’s verbeeldt Van Wessel ‘de Oekraïense hoop, verbinding en veerkracht’, vermeldt het introductiebord. “Schrijf je wel op dat de tentoonstelling nog tot eind augustus te zien is?”, vraagt Eckhardt.
Dit artikel verscheen eerder in NC Magazine nr.29 (voorjaar 2026). Het artikel is geschreven door Anita van Stel, de foto’s zijn van Nationaal Militair Museum.