Oorlogsmonumenten - Monument-detail

Axel, monument bij de Poolse oorlogsgraven
Locatie
Burchtlaan
4571 HR   Axel (Terneuzen)
Onthulling
1948
Ontwerper
A.C. Bom
Herdachte groep(en)
– algemeen
– geallieerde militairen

Axel, monument bij de Poolse oorlogsgraven

Vorm en materiaal
Het monument bij de Poolse oorlogsgraven in Axel (gemeente Terneuzen) is een gedenkmuur.

Tekst
De tekst op het monument luidt:

'VOOR UW EN ONZE
VRIJHEID'.

Dezelfde tekst is tevens in het Pools aangebracht.

Locatie
Het monument is geplaatst bij de Poolse oorlogsgraven op de Algemene begraafplaats, gelegen aan de Burcht aan te Axel (gemeente Terneuzen).

Bron
Van obelisk tot oorlogsgraf - Kleine monumenten en ornamenten in Zeeland, deel 2 van Jan J.B. Kuipers en Peter Sijnke (Provincie Zeeland, oktober 2002). ISBN: 90-71565-70-x.

Het monument bij de Poolse oorlogsgraven in Axel (gemeente Terneuzen) is opgericht ter nagedachtenis aan 25 Poolse soldaten van het 10e Regiment Poolse Dragonders, die op 17 september 1944 bij het forceren van het kanaal Axel-Hulst zijn gesneuveld. Zij waren betrokken bij de bevrijding van Axel op 19 september 1944.

Op 6 juni 1944 landden de geallieerden in Normandië. Na D-Day (decision-day, ofwel de dag van de beslissing) rukten de geallieerde troepen op in noordelijke richting. Op 12 september overschreden Amerikaanse troepen de Nederlandse grens. De opmars leek niet meer te stuiten. Operatie 'Market Garden' volgde, een grootscheeps bevrijdingsoffensief van 17 tot 26 september 1944 waarmee de geallieerden een doorstoot naar Duitsland wilden forceren door met luchtlandingstroepen in een bliksemsnelle aanval bruggen in Noord-Brabant en Gelderland veilig te stellen. Bij de Amerikanen verliep alles vrij goed. De bruggen over de Maas en het Maas-Waalkanaal bij Heumen vielen in hun handen en na harde strijd ook de Waalbrug bij Nijmegen. Maar de Rijnbrug bij Arnhem bleek een brug te ver. De Engelse para's werden verrast door Duitse pantsertroepen en moesten zich onder zware verliezen terugtrekken in de Betuwe. Nadat de Slag om Arnhem werd verloren, is de aanval gestokt.

Ondertussen woedde er van 16 september tot 2 november 1944 een zware strijd in Zeeuws-Vlaanderen, waar de bezetter zich met hand en tand verzette. Dit had grote verwoestingen tot gevolg. Axel werd bevrijd door Poolse troepen van de Eerste Poolse Pantserdivisie. De strijd duurde vier dagen. De beslissende aanval ten oosten van Axel werd ingeleid met zwaar artillerievuur. De stadhuistoren werd daarbij door een granaatinslag beschadigd. In het gat werd een jaar later een gedenksteen aangebracht.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1948.