Ontstaan IJmuiden
Het ontstaan van IJmuiden in het midden van de negentiende eeuw heeft te maken met de aanleg van het Noordzeekanaal. Het kanaal dat Amsterdam met de Noordzee verbindt. De monding van het Noordzeekanaal en de Zuidersluizen zijn van strategisch belang. En daarom wordt er op de noordoever van het kanaal, bij IJmuiden, een fort gebouwd. In 1929 worden de Noordsluizen aangelegd. Het fort komt dan op een eiland te liggen. In 1940 speelt het fort geen rol van betekenis meer. Als de Duitsers het fort overnemen, smelten ze de kanonnen om.

De vesting IJmuiden
IJmuiden maakt, net als de rest van de Noordzeekust, deel uit van de Atlantikwall. Dat is een verdedigingslinie van ruim 2500 kilometer lang die van Noorwegen naar de Spaanse grens loopt. Om de Atlantikwall te kunnen bouwen, slopen de Duitsers veel gebouwen in IJmuiden en Velsen. Hele wijken gaan tegen de vlakte om ervoor te zorgen dat de kanonnen vrij schootsveld hebben. Veel mensen moeten daarom een ander onderkomen zoeken.

De Duitsers maken van IJmuiden een vesting. De commandant mag de vesting niet afstaan aan de vijand. Hij moet een belegering van maanden kunnen doorstaan. Er worden bunkers, antitankgrachten, drakentanden en andere verdedigingsbouwwerken gebouwd in een straal van enkele kilometers om IJmuiden. Als de vesting klaar is, is het zo goed als onmogelijk om IJmuiden zonder toestemming binnen te komen. Zowel over land als over zee.
Het hoofdkwartier van de vesting ligt in het park van de buitenplaats Schoonenberg. Ook dit park is in de Tweede Wereldoorlog helemaal afgesloten van de buitenwereld.

De verdediging van de vesting
De vesting IJmuiden moet aanvallen vanaf zee en vanaf land tegenhouden.
Om een aanval vanaf zee af te kunnen slaan, bouwen de Duitsers bij IJmuiden 37 bunkers, waaronder drie geschutsbunkers met een bereik van 18 km. Om de vesting IJmuiden en de havenmond te kunnen verdedigen bouwen ze ook bij Wijk en Heerenduin batterijen. En verder liggen er langs de kust verschillende Wiederstandnesten met geschut en mitrailleurs. Die moeten een landing van geallieerde soldaten kunnen stoppen. Veel van de bunkers staan er nog steeds. Ze zijn ook te bezoeken.

Om IJmuiden vanaf het land te verdedigen, leggen de Duitsers een lange verdedigingslinie aan. De linie begint een paar kilometer ten noorden van van IJmuiden met drakentanden. Dat zijn betonnen versperringen. Naar het oosten toe gaan de drakentanden over in een tankgracht die door de polder loopt en daar afbuigt naar het zuiden. De tankgracht wordt onderbroken door het Noordzeekanaal en gaat aan de overkant verder zuidwaarts. Nadat de gracht afbuigt naar het westen, gaat hij over in een tankmuur. In die muur zit een Walzkorperstelle. Dat is een blok beton dat op de weg neergelaten kan worden. Die weg is dan afgesloten en de linie is dicht. In heel Europa zijn er nog maar twee Walzkorperstellen over.

De snelbootbunker
De Duitsers bouwen vanaf 1943 in de haven nog een ander imposant bouwwerk: de snelbootbunker. Snelboten zijn boten die op de Noordzee patrouilleren, geallieerde schepen torpederen en mijnen leggen. De snelbootbunker is 242 meter lang, 74 meter breed en 18 meter hoog. De muren van de bunker zijn bijna 5 meter dik. In de bunker zitten 14 havens voor snelboten en 4 reparatiedokken. Onder het dak zijn de vertrekken voor het personeel en worden voorraden bewaard. In september 1944 stoppen de Duitsers, onder andere door luchtaanvallen van de geallieerden, met de bouw.

Na de oorlog
Rondom IJmuiden zijn veel sporen bewaard gebleven. Het forteiland en veel andere bunkers in de omgeving zijn nog te bezoeken. Ook is het mogelijk rondleidingen te volgen en een bunkermuseum te bezoeken in het gebied van de batterij Heerenduin.