Kamp Schoorl
- type spoor
-
Concentratiekamp
- lokatie
-
Oorsprongweg 1
Schoorl (gemeente Bergen) - ontstaan
- 1939
Kamp Schoorl
Er rest niets meer dan een kale vlakte middenin de duinen. Eens was het de plek waar Kamp Schoorl zo’n negentienhonderd mensen gevangen hield. Tot november 1941. Nu staat er een monument ter herinnering aan het kamp. Vlakbij een bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer.
Bronnen
Bronnen
- Sporen van de Oorlog. Ooggetuigen over plaatsen in Nederland, 1940-1945 van Teresien da Silva & Dineke Stam. (Amsterdam, Anne Frank Stichting, 1989). ISBN 90 12 06311 6;
- Is herdenking Kamp Schoorl nog zinvol?in Weekblad De Duinstreek, 28 mei 2008;
- Kamp Archieven - Kamp Schoorl.
Militair
Van oorsprong is Kamp Schoorl in 1939 gebouwd als militair kamp. Na de invasie van 1940 gebruikt het Duitse leger de barakken. Totdat het wordt omgebouwd tot het eerste gevangen- en doorgangskamp van de bezetter. Met als officiële naam Polizeiliches Durchgangslager Schoorl. De eerste gevangenen komen niet alleen uit Nederland, maar ook uit België, Frankrijk en Engeland. De Belgen en Fransen komen na een paar maanden vrij. De Engelsen worden in september 1940 overgebracht naar een Duits Interneringskamp bij Gleiwitz.
De eerste groep joden
De eerste groep joden die in ons land wordt opgepakt tijdens de razzia’s op 22 en 23 februari 1941 op het Jonas Daniël Meyerplein wordt met legertrucks naar Kamp Schoorl gebracht. Het gaat om bijna vierhonderd mensen. Vier dagen later worden zij alweer doorgestuurd naar concentratiekamp Buchenwald. Daar gaan ze in juni 1941 op transport naar Mauthausen. Slechts twee van hen overleven de oorlog.
Strafgijzelaars
Ook de eerste strafgijzelaars, piloten en andere KLM-medewerkers, hebben vijf weken in Kamp Schoorl gevangen gezeten. Strafgijzelaars zijn slachtoffers van een vergelding voor verzetsdaden. In dit geval twee geslaagde pogingen om in mei 1941 met een vliegtuig Engeland te bereiken.
Communisten
Ook communisten hebben Kamp Schoorl van binnen gezien. In juni 1941 valt Duitsland Rusland binnen. Ongeveer zeshonderd communisten worden opgepakt en naar Schoorl vervoerd. Daar zitten al leden van vakverenigingen en 34 Russen van het Russische consulaat. Tweehonderd communisten worden vrijgelaten. De resterende vierhonderd worden via Kamp Amersfoort naar Duitse concentratiekampen gestuurd.
Vernederen
In vergelijking met andere kampen in de oorlog, steekt Kamp Schoorl gunstig af. Gevangenen krijgen hetzelfde eten als de bewakers en mogen post en pakketten ontvangen. Ook hoeven zij geen zware arbeid te verrichten. Wel worden joden en communisten gepest en getreiterd. Een veel voorkomende vernedering is het kruien van zand van de ene kant van het kamp naar de andere kant totdat de hoop groot genoeg is en dan weer terug. Of het zandvrij maken van de stoep met een tandenborstel.
Naar Kamp Amersfoort
Twee SS-officieren zijn commandant van het kamp geweest en later verantwoordelijk gehouden voor het verschrikkelijke regime in Kamp Amersfoort. Het gaat om Johann Stöver en Karl Peter Berg. In 1941 wordt Kamp Schoorl te klein. Uitbreiden kan niet. Het ligt ingeklemd tussen de duinen. Daarom wordt het in november 1941 gesloten. De meeste gevangenen gaan naar Kamp Amersfoort gestuurd. Een enkeling wordt vrijgelaten. Er zitten ook 25 vrouwen in het kamp. Die worden gedeporteerd naar Ravensbrück.
NSB’ers
Net na de oorlog is het kamp gebruikt om NSB’ers op te sluiten.
In 1950 wordt het gesloopt.
Van oorsprong is Kamp Schoorl in 1939 gebouwd als militair kamp. Na de invasie van 1940 gebruikt het Duitse leger de barakken. Totdat het wordt omgebouwd tot het eerste gevangen- en doorgangskamp van de bezetter. Met als officiële naam Polizeiliches Durchgangslager Schoorl. De eerste gevangenen komen niet alleen uit Nederland, maar ook uit België, Frankrijk en Engeland. De Belgen en Fransen komen na een paar maanden vrij. De Engelsen worden in september 1940 overgebracht naar een Duits Interneringskamp bij Gleiwitz.
De eerste groep joden
De eerste groep joden die in ons land wordt opgepakt tijdens de razzia’s op 22 en 23 februari 1941 op het Jonas Daniël Meyerplein wordt met legertrucks naar Kamp Schoorl gebracht. Het gaat om bijna vierhonderd mensen. Vier dagen later worden zij alweer doorgestuurd naar concentratiekamp Buchenwald. Daar gaan ze in juni 1941 op transport naar Mauthausen. Slechts twee van hen overleven de oorlog.
Strafgijzelaars
Ook de eerste strafgijzelaars, piloten en andere KLM-medewerkers, hebben vijf weken in Kamp Schoorl gevangen gezeten. Strafgijzelaars zijn slachtoffers van een vergelding voor verzetsdaden. In dit geval twee geslaagde pogingen om in mei 1941 met een vliegtuig Engeland te bereiken.
Communisten
Ook communisten hebben Kamp Schoorl van binnen gezien. In juni 1941 valt Duitsland Rusland binnen. Ongeveer zeshonderd communisten worden opgepakt en naar Schoorl vervoerd. Daar zitten al leden van vakverenigingen en 34 Russen van het Russische consulaat. Tweehonderd communisten worden vrijgelaten. De resterende vierhonderd worden via Kamp Amersfoort naar Duitse concentratiekampen gestuurd.
Vernederen
In vergelijking met andere kampen in de oorlog, steekt Kamp Schoorl gunstig af. Gevangenen krijgen hetzelfde eten als de bewakers en mogen post en pakketten ontvangen. Ook hoeven zij geen zware arbeid te verrichten. Wel worden joden en communisten gepest en getreiterd. Een veel voorkomende vernedering is het kruien van zand van de ene kant van het kamp naar de andere kant totdat de hoop groot genoeg is en dan weer terug. Of het zandvrij maken van de stoep met een tandenborstel.
Naar Kamp Amersfoort
Twee SS-officieren zijn commandant van het kamp geweest en later verantwoordelijk gehouden voor het verschrikkelijke regime in Kamp Amersfoort. Het gaat om Johann Stöver en Karl Peter Berg. In 1941 wordt Kamp Schoorl te klein. Uitbreiden kan niet. Het ligt ingeklemd tussen de duinen. Daarom wordt het in november 1941 gesloten. De meeste gevangenen gaan naar Kamp Amersfoort gestuurd. Een enkeling wordt vrijgelaten. Er zitten ook 25 vrouwen in het kamp. Die worden gedeporteerd naar Ravensbrück.
NSB’ers
Net na de oorlog is het kamp gebruikt om NSB’ers op te sluiten.
In 1950 wordt het gesloopt.
Sporen in de omgeving
- Snelbootbunker
- Forteiland IJmuiden
- Batterij Heerenduin
- Festung IJmuiden
- Het Achterhuis
- Hollandsche Schouwburg
- Den Helder, 'Casino'
- Den Helder, Luchtdoelgeschut Fliegerhorst de Kooy
- Den Helder, Flugabwehrgruppen-kommandostand
- Den Helder, Drakentanden Julianadorp
- Den Helder, Luchtdoelgeschut Dirks Admiraal
- Den Helder, De Nollen
- Den Helder, Bunkers landfront
- Verdedigingslinie Den Helder
- Huis van Corrie ten Boom
- Torpedo opslagbunker

Terug naar overzicht