Oorlogsmonumenten - Spoor details

Balloërveld, Tankgracht (foto: Egbert Sepp)
Tankgracht
type spoor
Verdedigingslinie
lokatie
Op het Balloërveld
Balloërveld (gemeente Aa en Hunze)
ontstaan
1944

Tankgracht

Een opgeworpen aarden wal met een loopgraaf ertussen. Dat zie je op het Balloërveld. De aarden wal of linie maakt deel uit van de Frieslandriegel en is nog goed herkenbaar omdat het in een natuurgebied ligt. Hierdoor kon de linie na de oorlog blijven liggen.

Op de meeste plaatsen in de Frieslandriegel is de tankgracht gegraven. Op het Balloërveld is de tankgracht juist opgeworpen omdat het te nat is in het natuurgebied om te graven.

Bronnen
  • Frieslandriegel of Assener StellungenvanMichiel Gerding. Gepubliceerd in Noorderbreedte, jaargang 29, nummer 25, pagina 8 en 9;
  • Encyclopedie Drenthe.


Frieslandriegel
De Frieslandriegel is najaar 1944 en voorjaar 1945 aangelegd. De geallieerden rukken dan snel op vanuit Normandië. De bezetter besluit de Duitse westgrens tegen een eventuele aanval vanuit het noordwesten te beschermen. De linie op het Balloërveld kan gezien worden als een nieuwe landsgrens nu de bezetter steeds meer land aan de geallieerden moet prijsgeven.

Verplicht meedoen
De linie sluit in het zuiden aan bij de IJssellinie. In het noorden loopt ze door tot aan Delfzijl. Het Balloërveld, onderdeel van de Frieslandriegel, bestaat uit tankgrachten, loopgraven, mitrailleurstellingen en bunkers aan weerszijden van de Drentsche Hoofdvaart tot aan Bovensmilde. Vandaar loopt de linie door het Witterveld en het Asser Bos ten oosten van Assen. Ook bij Midlaren, in het natuurgebied de Vijftig Bunder, zijn resten van tankgrachten gevonden. Voor de bouw van deze linie wordt het werk aan de Atlantikwall aan de Noordzeekust stillegden. Veel mensen uit de omgeving worden gedwongen om aan het spitwerk mee te doen. Organisatie en uitvoering is in handen van Organisation Todt, een orgaan van de nazi’s die lokale aannemers het werk laat doen. Ook wie tot dan toe van dwangarbeid is vrijgesteld, bijvoorbeeld omdat in de landbouw te werken, moet nu verplicht meedoen. Ten westen van de Drentsche Hoofdvaart worden loopgraven aangelegd. Deze lopen parallel aan of staan haaks op de waterwegen. Op sommige plekken worden ze versterkt met schuttersputten. Ten oosten van de Hoofdvaart worden de loopgraven direct naast het water voortgezet. Verder naar het oosten worden twee zigzaggende tankgrachten aangelegd, waarvan de meest westelijke gracht versterkt wordt met schuttersputjes.

Opgeruimd
Loopt de linie door cultuurgrond, dan is hij tijdens of na de bevrijding gelijk opgeruimd. Toch valt het tracé van de linie op sommige plekken nog te zien. Vooral in het voorjaar als het land nog onbebouwd en geploegd is. Dan kun je kleurverschillen zien op de plekken waar het tracé heeft gelegen. De tankgrachten zijn volgens een vast ontwerp aangelegd. De gracht moest drie tot vier meter diep zijn en aan de westzijde schuin aflopen. Aan de oostelijke zijde moest de gracht juist steil zijn met daarboven op nog een wal. Als een vijandelijke tank de gracht in zou rijden, zou hij niet meer omhoog kunnen komen.

Verbindingslijnen
Loopgraven zijn zowel bovengronds - bij drassige grond - als ondergronds -bij droge grond - aangelegd. Bij Geeuwenbrug in Westerveld zijn de loopgraven bovengronds aangelegd. Deze fungeerden als verbindingslijnen waarlangs de soldaten grote afstanden langs de linie konden afleggen. Om de zoveel meter konden ze elkaar passeren in rechthoekige uitstulpsels. Ook betonnen schuttersstellingen zijn hier een daar gebouwd om de loopgraven te versterken. Meestal zijn dit half ingegraven ronde betonnen bakken met de opening naar het westen. Hiernaast zijn ook 19 mitrailleursnesten langs de linie aangetroffen. Dit zijn ronde eenmansgaten met versterkte wanden van beton.

Overal langs de Frieslandriegel zijn nog sporen van de linie te vinden. De tankgracht op het Balloërveld is één van de duidelijkste sporen.

Zoek een spoor