Oorlogsmonumenten in Nederland
Al in 1940
worden de eerste oorlogsmonumenten in Nederland opgericht. Nagenoeg al deze
vroege gedenktekens herinneren aan soldaten die in de meidagen van 1940
zijn omgekomen.
Monumentenstop
Na de bevrijding worden overal in Nederland oorlogsmonumenten opgericht. Er is zelfs sprake van een 'monumentenrage'. Maar niet iedereen is opgetogen over deze gang van zaken. Officiële instanties typeren de kwaliteit van deze kort na de bevrijding opgerichte monumenten als matig. De Nederlandse overheid voert een monumentenstop in.
Vroege oorlogsmonumenten
De eerste gedenktekens herinneren vooral aan de individuele burgers die tijdens de oorlog zijn gestorven. Van officiële zijde richt men zich vooral op de herdenking van allen die zijn gestorven in de strijd tegen de bezetter. Ook belangrijke gebeurtenissen worden gememoreerd. In algemene zin illustreren deze monumenten de offers en het leed tijdens de oorlogsjaren. Opmerkelijk is de geringe aandacht in de jaren tussen 1940 en 1950 voor het herdenken van specifieke slachtoffergroepen, met uitzondering van verzetsmensen en Nederlandse militairen. Het herdenken staat nadrukkelijk in een nationale traditie. Niet minder opvallend is de weinige aandacht voor de slachtoffers van vervolging. Zij zijn overvleugeld door een sterke focus op een overkoepelende nationale traditie van leed.
Verschuiving van het accent
Vanaf de jaren vijftig worden er steeds minder monumenten opgericht. Die verslapte aandacht verandert in de loop van de jaren zestig. Langzaam verschuift het accent van een collectieve, nationale herinnering naar een meer pluriforme herinnering. Hierbij gaat de aandacht uit naar specifieke slachtoffergroepen en naar met name de Jodenvervolging. Vanaf begin jaren tachtig worden er beduidend meer gedenktekens opgericht, met een grote diversiteit in vorm, afmeting, betekenis en herdachte groep. De jaren negentig laten opnieuw een piek zien in het aantal opgerichte oorlogsmonumenten. Het feit dat er sinds de millenniumwisseling ruim 300 nieuwe oorlogsmonumenten zijn onthuld, onderstreept dat het herinneren van de oorlog en haar slachtoffers nog steeds leeft.
Voor meer informatie
Na de bevrijding worden overal in Nederland oorlogsmonumenten opgericht. Er is zelfs sprake van een 'monumentenrage'. Maar niet iedereen is opgetogen over deze gang van zaken. Officiële instanties typeren de kwaliteit van deze kort na de bevrijding opgerichte monumenten als matig. De Nederlandse overheid voert een monumentenstop in.
Vroege oorlogsmonumenten
De eerste gedenktekens herinneren vooral aan de individuele burgers die tijdens de oorlog zijn gestorven. Van officiële zijde richt men zich vooral op de herdenking van allen die zijn gestorven in de strijd tegen de bezetter. Ook belangrijke gebeurtenissen worden gememoreerd. In algemene zin illustreren deze monumenten de offers en het leed tijdens de oorlogsjaren. Opmerkelijk is de geringe aandacht in de jaren tussen 1940 en 1950 voor het herdenken van specifieke slachtoffergroepen, met uitzondering van verzetsmensen en Nederlandse militairen. Het herdenken staat nadrukkelijk in een nationale traditie. Niet minder opvallend is de weinige aandacht voor de slachtoffers van vervolging. Zij zijn overvleugeld door een sterke focus op een overkoepelende nationale traditie van leed.
Verschuiving van het accent
Vanaf de jaren vijftig worden er steeds minder monumenten opgericht. Die verslapte aandacht verandert in de loop van de jaren zestig. Langzaam verschuift het accent van een collectieve, nationale herinnering naar een meer pluriforme herinnering. Hierbij gaat de aandacht uit naar specifieke slachtoffergroepen en naar met name de Jodenvervolging. Vanaf begin jaren tachtig worden er beduidend meer gedenktekens opgericht, met een grote diversiteit in vorm, afmeting, betekenis en herdachte groep. De jaren negentig laten opnieuw een piek zien in het aantal opgerichte oorlogsmonumenten. Het feit dat er sinds de millenniumwisseling ruim 300 nieuwe oorlogsmonumenten zijn onthuld, onderstreept dat het herinneren van de oorlog en haar slachtoffers nog steeds leeft.
Voor meer informatie
- Frank van Vree, In de schaduw van Auschwitz. Herinneringen, beelden, geschiedenis (Groningen, Historische Uitgeverij Groningen, 1995). ISBN 90 6554 401 1
- Wim Ramaker en Ben van Bohemen, Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3.
Gerelateerde artikelen
Gerelateerde links