Voor veel gemeenten is de juridische kant van het beheer en behoud van oorlogsmonumenten vrij onbekend terrein. De juridische aspecten van beheer en behoud worden in de handreiking aan de hand van drie voorbeelden uit de praktijk benaderd. Het gaat om drie kenmerkende situaties, waarin door menselijk handelen iets wordt veranderd aan de staat of plaats van een monument:
- Verandering (aanpassing) van het monument;
- Verplaatsing van het monument;
- Verwijdering (en vernietiging) van het monument.
Eigenaar en zorgverantwoordelijke
De bevoegdheden van eigenaren van monumenten en de vraag wie een onderhouds- en zorgverantwoordelijkheid voor een oorlogsmonument heeft, zijn eveneens punten van aandacht. Verder geldt voor de juridische aspecten van beheer een onderscheid tussen bestaande monumenten en nieuw op te richten monumenten. Het fotograferen van een oorlogsmonument raakt niet aan beheer en behoud. Toch komt het gemeenten van pas om de regels te kennen die de Auteurswet hiervoor stelt.
De aandacht voor de juridische kant heeft twee oogmerken: - Gemeentelijke beheerders - die vaak ook eigenaar zijn - juridische handvatten geven;
- Beheer en behoud in de pas laten lopen met de juridische voorwaarden.