Nederlandse militairen na 1945
-
Ted Hielckert
Tijdens
de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië is de
Indische Ted Hielckert (1941) nog klein. Toch herinnert hij zich de angstige momenten
uit zijn kindertijd. Tijdens de Bersiap en ook daarna keert de haat van
de Indonesiërs zich tegen de nog aanwezige Nederlanders. Ook van het gezin
Hielckert worden alle bezittingen afgenomen. Ze vertrekken naar
Nederland, waar een moeizame aanpassing volgt. Als dienstplichtig marinier
wordt Hielckert uitgezonden naar Nieuw-Guinea. Daar zijn de
Indonesiërs de vijand, wat heel dubbel voor hem is. Later besluit hij in Zwolle een monument op te richten ter nagedachtenis aan alle
slachtoffers die in
Indonesië én in Nieuw-Guinea gevallen zijn.
Lees meer
-
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962
Kolonel b.d. Jan Willem de Leeuw
Zelf dient hij 2,5 jaar in Nieuw-Guinea. Kolonel buiten dienst
Jan Willem de Leeuw (1933) heeft zich
sterk gemaakt voor het Nationaal Indië Monument. En dat is er gekomen. Pas in
1988, want de militaire inzet in de voormalige koloniën was lang een politiek
gevoelige snaar. De Leeuw heeft er een dagtaak aan gehad om de namen op te
sporen van alle Nederlandse militairen die in de periode tussen 1945 en 1962 in
het voormalige Nederlands-Indië of in Nieuw-Guinea zijn gesneuveld. Het zijn er
uiteindelijk 6.200 geworden. Hij vertelt hoe het mensen raakt om de naam van
hun overleden familielid te herkennen op de zuilengalerij.
Lees meer
-
Roermond, Nationaal Monument voor Vredesoperaties
Elly en Wim van Rijn
Een week later zou hij met verlof naar Nederland komen. Maar hij
komt bij een auto-ongeluk om het leven. Kees van Rijn (1960) is in 1979 de
eerste van negen Nederlandse slachtoffers van de vredesmissie in Libanon. Hoe
ga je als ouders en jongere broer om met zo’n verlies? “Mensen die Kees gekend heeft zijn vrienden geworden. Zij geven ons
het gevoel dat hij niet vergeten is.” En in een toespraak bij de
onthulling van het Nationale Monument voor Vredesoperaties in Roermond zegt de moeder
van Kees: "Wij spráken alleen over vrede, terwijl de jongens in de
vredesmissies daadwerkelijk iets voor die vrede hebben gedaan."
Lees meer
-
Enschede, 'Indië-monument'
Goderd van Heek
Mijn motivatie? De mensen in Indië bevrijden uit de Jappenkampen. Goderd
van Heek (1923) wil na de oorlog '40-'45 de wijde wereld in. In 1947 komt hij
aan op Java. Zuiveringsacties voert hij uit tegen het leger van Soekarno. Drie
dagen voor de onafhankelijkheid gaat hij terug naar Nederland. Daar neemt hij
het initiatief tot het Indië-Monument, want "wij moeten ook iets doen voor de
gevallenen in Indië".
Lees meer
-
Tilburg, 'Indië-monument'
Peter Knegtel
Een Indisch huis dat je omarmt en bescherming biedt. Dat is het Indië-monument in Tilburg. Met daarop de namen van zestig Tilburgse soldaten die in Nederlands-Indië zijn omgekomen. Waarom pas in 2001 opgericht? Eén van de initiatiefnemers, Peter Knegtel (1926): "Te snel voegden we ons in een samenleving die er weinig over wilde horen. Achteraf voelden wij ons als veteranen schuldig dat we geen eerbetoon voor de gevallen kameraden hebben georganiseerd."
Lees meer
-
Beverwijk, 'Indië-monument'
Gerard Groen en Henk van Bugnum
De Tweede Wereldoorlog is nog maar net voorbij
als Gerard Groen (1925) en Henk van Bugnum (1925) naar Nederlands-Indië worden
gestuurd. "De beste jaren van mijn leven ben ik verloren door twee oorlogen",
zegt Groen. Erkenning voor hun inzet blijft uit. Pas veertig jaar later nemen
ze het initiatief voor een monument. Ter nagedachtenis van de negen
Beverwijkers die in Nederlands-Indië zijn omgekomen. Een 'monument van
onwetendheid' noemen ze het. Want ze wisten toen niet wat voor verschrikkelijks
er is gebeurd.
Lees meer
-
Leeuwarden, 'De Deadenwacht'
Sjerp Haitsma
In 1946 komt hij aan op Java. Als vrijwilliger van het Bataljon Friesland. Vandaar
vliegt hij voor 't eerst in z'n leven. Naar Bandoeng. Om taken van de Engelsen over
te nemen. Of, zoals dat in Uruzgan heet, om de inktvlekstrategie toe te passen.
Want zoveel is er in die zestig jaar niet veranderd, zegt Sjerp Haitsma (1926).
Op een herdenkingswand in Leeuwarden staan onder meer de namen van overledenen
van zijn bataljon. Bij de jaarlijkse herdenking ziet hij veel jongeren. Die
zien de naam van hun opa en willen weten wat er in Indië is gebeurd. Haitsma
vertelt zijn verhaal.
Lees meer
-
Schaarsbergen, 'Korea-monument'
Jaap van Gemeren
Elk jaar herdenken ze de mannen die in Korea zijn gesneuveld. Maar het aantal aanwezigen dunt uit. Want ook de overlevenden komen te
overlijden. Jaap van Gemeren (1925) vertrekt in 1950 als soldaat naar Korea.
Nadat hij eerst in Nederlands-Indië heeft gezeten. "Iedereen verklaarde me voor
gek, maar ik wilde per se terug". Als hij had geweten hoe het in Korea zou
zijn, had hij waarschijnlijk niet getekend. Hij zit bij het Nederlandse
detachement van de Verenigde Naties (NDVN). 's Winters vriest het 20 graden en 's zomers is het bloedheet. Hij vertelt hoe dat ging.
Lees meer
-
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962
Ton Jorna
We gaan de Nederlanders in Indië bevrijden van de Japanners. Met dat doel voor ogen vertrekt Ton Jorna (1927-2006) in 1945 naar Nederlands-Indië. Op de boot hoort hij over de onafhankelijkheidsbeweging van Soekarno. Een guerrillastrijd noemt Jorna de oorlog die ze moeten voeren. Hij is erbij als Soekarno uit zijn paleis wordt gehaald. Later brengt hij de dan buit gemaakte Indonesische vlag terug. Het stilzwijgen van de Nederlandse overheid is Jorna altijd bijgebleven. Bij de jaarlijkse herdenking delen 19.000 veteranen hun verontwaardiging over het debacle.
Lees meer
-
Veendam, 'Indië-monument'
Piet de Vries en Harm Fröme
Mensen hebben geen idee hoeveel Joodse mensen er zijn weggevoerd. In Veendam zijn dat er bijna 200 geweest. Daarom moeten we hun namen blijven noemen, zegt Piet de Vries (1922). Met Harm Fröme (1929), die zelf in Nederlands-Indië is geweest, heeft hij ervoor gezorgd dat er plaquettes met namen zijn geplaatst bij de vier gedenktekens in Veendam-Wildervank. Of het helpt? Fröme is sceptisch. Nederland had in Indonesië veel goeds kunnen doen als ze niet voor een gewelddadige oplossing had gekozen, vindt hij.
Lees meer
-
Groningen, 'Indië-monument'
Ernst Kelling
Ernst Kelling (1925) wordt geboren in Nederlands-Indië. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zit hij gevangen in twee
Japanse kampen. Herdenken, zegt hij, kan effect hebben voor de jongere
generatie. Je hoeft het niet te koppelen aan de oorlog. Het Indië-monument in Groningen herinnert aan de Groningse militairen die van 1945 tot 1962 in Indonesië en Nieuw Guinea zijn gesneuveld.
Voor Kelling is het een plaats om stil te staan bij zijn eigen ervaringen en
bij de slachtoffers van de Japanse kampen.
Lees meer
