Burgerslachtoffers Nederland
-
Hardinxveld-Giessendam, plaquette voor Merwedegijzelaars
Job van der Linden
Wagons met chemisch afval lossen in de buurt van Leipzig op een
bord waterige knollensoep. Job van der Linden (1919) wordt bij een
vergeldingsrazzia in 1944 opgepakt. Met nog 900 andere jonge mannen komt hij in
Kamp Amersfoort terecht. Vandaar gaan ze naar kampen in voormalig
Oost-Duitsland. Ook Van der Linden. Veertig kilo weegt hij als hij na de oorlog
gebroken terugkomt. Nachtmerries en maagzweren heeft hij eraan overgehouden. In
Sliedrecht en Hardinxveld herinneren plaquettes aan de plek waar hij en de
andere 900 jongens zijn weggevoerd.
Lees meer
-
Utrecht, 'Monument voor Gevallen Spoorwegpersoneel'
Aad Veenman
Elk jaar op 4 mei, klokslag 20.00 uur, staan alle treinen stil. Uit respect voor alle slachtoffers van oorlogshandelingen. Het geweten van NS-medewerkers staat in de Tweede Wereldoorlog onder grote druk. Mensen moeten kunnen blijven reizen. Voedseltransporten moeten kunnen doorgaan. Maar de bezetter dwingt de NS ook om mee te werken aan de transporten van mensen naar werk- en vernietigingskampen. Een inktzwarte herinnering. Op 17 mei 1944 leggen 30.000 personeelsleden hun werk neer. Dat blijft zo tot het eind van de oorlog. Aad Veenman (1947), president-directeur, biedt in 2005 publiekelijk excuses aan voor het aandeel van de NS in de deportatie.
Lees meer
-
Minus Goud
Een Engelse bommenwerper stort neer op het Zeeuwse dorp Waarde.
Tussen de Oosterschelde en de Westerschelde. Het is de nacht van 11 op 12 april
1944. Drie burgers en vijf bemanningsleden komen om. Veertig jaar later
reconstrueert Minus Goud (1939) de fatale duikvlucht en richt op de plaats van
het ongeluk een monument op. Prins Bernhard onthult het op 31 maart 1984.
Piloot Moore is erbij.
Lees meer
-
Sliedrecht, plaquette voor Merwedegijzelaars
Michiel de Ruyter
Het
oorlogsverleden van zijn vader Cees de Ruyter (1926-1981) bepaalt het gezinsleven.
Pas als zijn vader overlijdt, realiseert Michiel de Ruyter (1961) zich dat. Met
zware tbc komt Cees de Ruyter terug van een werkkamp bij Leipzig. In Sliedrecht
en Neder-Hardinxveld herinneren plaquettes aan de plaats waar zijn vader met
anderen als gijzelaars zijn weggevoerd. Als leraar combineert De Ruyter de
jaarlijkse skiwerkweek van 'zijn' VMBO-school met een bezoek aan Dachau. Om de
leerlingen ervan te doordringen dat de oorlogsgruwelen ook vandaag op de loer
liggen.
Lees meer
-
Henk Haan
Van
hun bed gelicht, opgepakt en op transport gezet. Dat overkwam 46 jongens in
Groningse dorpen. Het is een tegenactie voor de moord op een Duitsgezinde
politieman. Henk Haan (1925) is één van de jongens die door wordt gestuurd naar
een werkkamp in Duitsland. Haan voelt zich als persoon tot nul gereduceerd. Na
de oorlog moet hij als soldaat naar Nederlands-Indië. Dat is een brug te ver.
Want weer heeft hij niets en is hij niets. Pas later realiseert hij zich dat je
met herdenken verwerken mogelijk maakt.
Lees meer
-
Urk, 'Monument voor de Gevallen Urkers'
Sjoerd Snoek
Wat doe je als je wordt ingelijfd in het Duitse leger? Honderd mannen uit Urk worden in 1944 weggevoerd naar Duitsland. Verkleed als Duitse soldaat moeten ze gevaarlijke klussen voor de Duitsers opknappen. Vijfentachtig mannen keren na de oorlog behouden terug naar Urk. Voor de omgekomen oorlogsslachtoffers wordt een monument opgericht. Met daaronder de namen van drie Joodse inwoners van Urk die in een concentratiekamp zijn omgekomen. Niet een apart, maar een gezamenlijk monument. Zodat ze niet weer van ons gescheiden worden, aldus de initiatiefnemers Sjoerd Snoek en Leendert
Brouwer.
Lees meer
-
Rotterdam, 'Het Vergeten Bombardement'
Aart Markus en Nel Schmidt-Markus
Een bombardement op Rotterdam dat officieel lang vergeten is.
Omdat het gaat om bommen van de Amerikanen? Bedoeld voor de Duitsers maar per
ongeluk op een Rotterdamse woonwijk gevallen? In twee minuten komen 369 mensen
om. Huizen staan in lichterlaaie.10.000 mensen raken dakloos. Ook het gezin van
Aart Markus (1928) en zijn zus Nel Schmidt-Markus (1929). Vader, moeder en vijf
kinderen moeten in een andere wijk een nieuw bestaan zien op te bouwen. Pas in
1995 komt er een monument voor het 'vergeten' bombardement in wat wordt
omgedoopt tot 'Park 1943'.
Lees meer
-
Vlissingen, monument voor Harry Traast
Ko Filius
Het Zeeuwse Walcheren is in de oorlog een militaire vesting. Ko
Filius (1928) maakt er evacuatie's en bombardementen mee. 'Als kind raak je verwilderd
en ben je niet meer bang'. Voor de bevrijding in november 1944 zetten de
geallieerden Walcheren onder water. Dankzij Filius komen er diverse
oorlogsmonumenten op Walcheren. Voor een Franse generaal die in 1940 sneuvelde.
Maar ook een nieuw monument voor leeftijdgenoot Harry Traast die bij een bombardement
van de geallieerden om het leven komt. In de Hogeschool Zeeland. Onthuld door
een student met op de plaquette 'Hij had (nu) jullie klasgenoot kunnnen zijn'.
Lees meer
-
Meint Mulder
Meint Mulder (1938) maakt de oorlog mee als klein jongetje. Hij herinnert zich rondcirkelende vliegtuigen. Zoektochten naar neergeschoten piloten. De intocht van de Canadezen in zijn dorp. Jaren later is hij directeur van de dorpsschool in Kolham. Hij vertelt zijn klas het verhaal van Paul Niewold. Een rustige dorpgsgenoot. Zomaar weggevoerd als vergelding voor stakingen. Door de bezetter doodgeschoten. Zijn lichaam is nooit teruggevonden. Samen met zijn groep 8 van 1990-1991 start hij een actie voor de nagedachtenis van Paul Niewold. Op 4 mei 1994 is de gedenksteen onthuld.
Lees meer
-
Urk, 'Monument voor de Gevallen Urkers'
Leendert Brouwer
Wat doe je als je wordt ingelijfd in het Duitse leger? Honderd
mannen uit Urk worden in 1944 weggevoerd naar Duitsland. Verkleed als Duitse
soldaat moeten ze gevaarlijke klussen voor de Duitsers opknappen. Vijfentachtig
mannen keren na de oorlog behouden terug naar Urk. Voor de omgekomen
oorlogsslachtoffers wordt een monument opgericht. Met daaronder de namen van
drie Joodse inwoners van Urk die in een concentratiekamp zijn omgekomen. Niet een apart, maar een
gezamenlijk monument. Zodat ze niet weer van ons gescheiden worden, aldus de
initiatiefnemers Leendert Brouwer en Sjoerd Snoek.
Lees meer
