De Grebbeberg

Rhenen, Utrecht
GPS: 51.955728, 5.604783
Type spoor: Verdedigingslinie
Datum ontstaan: 11 mei 1940

Beschrijving

De Grebbeberg, onderdeel van de Grebbelinie, is heel belangrijk in het begin van de Tweede Wereldoorlog. De Grebbelinie is namelijk de laatste en belangrijkste stelling die moet voorkomen dat het Duitse leger oprukt naar de Randstad. Op en rond de Grebbeberg wordt in 1940 hard gevochten, maar de vijand wordt maar kort tegengehouden. Talloze resten herinneren nog aan de slag om de Grebbeberg.

Beschrijving

De Grebbeberg, onderdeel van de Grebbelinie, is heel belangrijk in het begin van de Tweede Wereldoorlog. De Grebbelinie is namelijk de laatste en belangrijkste stelling die moet voorkomen dat het Duitse leger oprukt naar de Randstad. Op en rond de Grebbeberg wordt in 1940 hard gevochten, maar de vijand wordt maar kort tegengehouden. Talloze resten herinneren nog aan de slag om de Grebbeberg.
Type spoor: Verdedigingslinie
Datum ontstaan: 11 mei 1940
De Grebbeberg, onderdeel van de Grebbelinie, is heel belangrijk in het begin van de Tweede Wereldoorlog. De Grebbelinie is namelijk de laatste en belangrijkste stelling die moet voorkomen dat het Duitse leger oprukt naar de Randstad. Op en rond de Grebbeberg wordt in 1940 hard gevochten, maar de vijand wordt maar kort tegengehouden. Talloze resten herinneren nog aan de slag om de Grebbeberg.Meer informatie over de loopgraaf in Woudenberg

Bronnen:

Geschiedenis

Geschiedenis
In 1939 besluit het kabinet de omgeving van de Grebbeberg zo in te richten dat het leger de Duitse troepen bij een inval tegen kan houden. De Randstad, met regeringscentrum en industrie, moet immers verdedigd worden. Toch wordt er te weinig gedaan om de zogenaamde Grebbelinie echt goed te kunnen verdedigen. Er worden te weinig bomen gekapt en voorstellen voor een goede inundatie worden niet uitgevoerd om kosten te besparen.

De aanval op de voorposten
Al vóór mei 1940 spioneren de Duitsers bij de Grebbelinie. Ze ontdekken dat ze de Grebbelinie, die dwars op de route van de Duitse opmars ligt, het best kunnen passeren bij de Grebbeberg. Op de avond van 10 mei 1940 bereikt het Duitse leger Wageningen. Omdat de voorposten van de Grebbelinie nog lang niet afgebouwd zijn, heeft een Duitse artilleriebeschieting in de nacht van 10 op 11 mei grote gevolgen. Net als de beschietingen op de volgende dag. Er wordt die dag hard gevochten, maar rond zes uur ‘s avonds hebben de Duitse troepen ten noorden én ten zuiden van de weg Wageningen-Rhenen de weerstand toch gebroken.

Nederland slaat terug
De Nederlandse generaal Harberts gaat nu in de tegenaanval. Die aanval loopt uit op een mislukking. Omdat de verdedigers op de Grebbeberg er niet van op de hoogte zijn, beschieten ze de aanvallers zelfs. De Duitse troepen hebben daarna een riante uitgangspositie. Ze hebben de voorposten stevig in handen.

Hoofdaanval
Op 12 mei vallen twee SS bataljons het hoornwerk bij de Grebbeberg aan. De Nederlandse verdediging kan de aanslag niet afslaan omdat er te weinig munitie is. De Duitse opmars is dan ook niet te stuiten. Omdat Nederlandse tegenaanvallen mislukken, hebben de Duitse troepen tegen de avond een groot stuk van de frontlijn in handen. De Nederlandse troepen trekken zich terug naar de stoplijn, maar ook daar hebben ze het moeilijk. Ongeveer 300 Duitse soldaten zijn al door die stoplinie gebroken en daarom komt het Duitse vuur van twee kanten.

Op 13 mei wordt de slag verder uitgevochten. De Duitsers willen doorstoten naar Rhenen, maar de Nederlandse generaal Harberts doet nog een tegenaanval. Helaas zijn de troepen die de aanval moeten uitvoeren onervaren. Ze zijn snel opgetrommeld, moe en hebben nauwelijks gegeten. De aanval mislukt dan ook. Als generaal Harberts nog een tegenaanval wil plaatsen, zijn daar al niet genoeg soldaten meer voor. Nog in de middag vallen de Duitsers ook de allerlaatste linie aan en breken nu volledig door. Ze hebben er vier dagen over gedaan om de Grebbelinie te passeren.

Balans
Op 15 mei wordt de balans opgemaakt. Er zijn 362 Nederlanders en 218 Duitsers gesneuveld. Twintig Nederlanders en eenenveertig Duitsers worden nog vermist.
Op initiatief van de Duitsers wordt er gelijk na de capitulatie een oorlogs-begraafplaats ingericht. De eerste in Nederland. Later worden ook andere Nederlandse soldaten hier ‘herbegraven’. Na de oorlog worden de ruim 800 Duitse gesneuvelde soldaten overgebracht naar IJsselstein.

Overblijfselen
De Grebbeberg blijft een belangrijke plaats in de Nederlandse geschiedenis. Elk jaar worden daar de slachtoffers van de oorlog herdacht. Ondertussen krijgt de natuur in de omgeving van de Grebbeberg de overhand. Toch is het hoornwerk van bovenaf nog goed te herkennen. En in het bos zijn nog betonblokken van bunkers te vinden. Bij Woudenberg is een gedeelte van de stellingen gerestaureerd.

Officieel rijksmonument
Op vrijdag 15 april 2011 heeft de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) bekend gemaakt dat de Grebbelinie de status van rijksmonument zou krijgen. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed noemde de Grebbelinie een unieke staalkaart van verdedigingswerken. Op maandag 18 april 2011 werd er een plechtigheid gehouden in aanwezigheid van minister Halbe Zijlstra (OCW).

Geschiedenis

Geschiedenis
In 1939 besluit het kabinet de omgeving van de Grebbeberg zo in te richten dat het leger de Duitse troepen bij een inval tegen kan houden. De Randstad, met regeringscentrum en industrie, moet immers verdedigd worden. Toch wordt er te weinig gedaan om de zogenaamde Grebbelinie echt goed te kunnen verdedigen. Er worden te weinig bomen gekapt en voorstellen voor een goede inundatie worden niet uitgevoerd om kosten te besparen.

De aanval op de voorposten
Al vóór mei 1940 spioneren de Duitsers bij de Grebbelinie. Ze ontdekken dat ze de Grebbelinie, die dwars op de route van de Duitse opmars ligt, het best kunnen passeren bij de Grebbeberg. Op de avond van 10 mei 1940 bereikt het Duitse leger Wageningen. Omdat de voorposten van de Grebbelinie nog lang niet afgebouwd zijn, heeft een Duitse artilleriebeschieting in de nacht van 10 op 11 mei grote gevolgen. Net als de beschietingen op de volgende dag. Er wordt die dag hard gevochten, maar rond zes uur ‘s avonds hebben de Duitse troepen ten noorden én ten zuiden van de weg Wageningen-Rhenen de weerstand toch gebroken.

Nederland slaat terug
De Nederlandse generaal Harberts gaat nu in de tegenaanval. Die aanval loopt uit op een mislukking. Omdat de verdedigers op de Grebbeberg er niet van op de hoogte zijn, beschieten ze de aanvallers zelfs. De Duitse troepen hebben daarna een riante uitgangspositie. Ze hebben de voorposten stevig in handen.

Hoofdaanval
Op 12 mei vallen twee SS bataljons het hoornwerk bij de Grebbeberg aan. De Nederlandse verdediging kan de aanslag niet afslaan omdat er te weinig munitie is. De Duitse opmars is dan ook niet te stuiten. Omdat Nederlandse tegenaanvallen mislukken, hebben de Duitse troepen tegen de avond een groot stuk van de frontlijn in handen. De Nederlandse troepen trekken zich terug naar de stoplijn, maar ook daar hebben ze het moeilijk. Ongeveer 300 Duitse soldaten zijn al door die stoplinie gebroken en daarom komt het Duitse vuur van twee kanten.

Op 13 mei wordt de slag verder uitgevochten. De Duitsers willen doorstoten naar Rhenen, maar de Nederlandse generaal Harberts doet nog een tegenaanval. Helaas zijn de troepen die de aanval moeten uitvoeren onervaren. Ze zijn snel opgetrommeld, moe en hebben nauwelijks gegeten. De aanval mislukt dan ook. Als generaal Harberts nog een tegenaanval wil plaatsen, zijn daar al niet genoeg soldaten meer voor. Nog in de middag vallen de Duitsers ook de allerlaatste linie aan en breken nu volledig door. Ze hebben er vier dagen over gedaan om de Grebbelinie te passeren.

Balans
Op 15 mei wordt de balans opgemaakt. Er zijn 362 Nederlanders en 218 Duitsers gesneuveld. Twintig Nederlanders en eenenveertig Duitsers worden nog vermist.
Op initiatief van de Duitsers wordt er gelijk na de capitulatie een oorlogs-begraafplaats ingericht. De eerste in Nederland. Later worden ook andere Nederlandse soldaten hier ‘herbegraven’. Na de oorlog worden de ruim 800 Duitse gesneuvelde soldaten overgebracht naar IJsselstein.

Overblijfselen
De Grebbeberg blijft een belangrijke plaats in de Nederlandse geschiedenis. Elk jaar worden daar de slachtoffers van de oorlog herdacht. Ondertussen krijgt de natuur in de omgeving van de Grebbeberg de overhand. Toch is het hoornwerk van bovenaf nog goed te herkennen. En in het bos zijn nog betonblokken van bunkers te vinden. Bij Woudenberg is een gedeelte van de stellingen gerestaureerd.

Officieel rijksmonument
Op vrijdag 15 april 2011 heeft de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) bekend gemaakt dat de Grebbelinie de status van rijksmonument zou krijgen. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed noemde de Grebbelinie een unieke staalkaart van verdedigingswerken. Op maandag 18 april 2011 werd er een plechtigheid gehouden in aanwezigheid van minister Halbe Zijlstra (OCW).

Getuigenverhalen

« Terug naar overzicht