Ontwerper: J.J.P. Oud (ontwerper), Johannes Anton Raedecker (beeldhouwer)
Onthulling: 1 januari 1952
Beschrijving
Vorm en materiaal
Op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen liggen meer dan 800 Nederlandse militairen begraven. De Oorlogsgravenstichting heeft uniforme grafstenen van witte Portland-steen geplaatst. Op de begraafplaats bevinden zich verscheidene herdenkingsmonumenten.
Bij de ingang staat het Nationale Legermonument. Dit gedenkteken, dat naar een ontwerp van ir. J.J.P. Oud door J.A. Raedecker en zijn zoon is gemaakt, bestaat uit een wit natuurstenen kruis met aan weerszijden een gebeeldhouwde liggende leeuw van kalksteen (Vaurion). Het monument is geplaatst op een rechthoekig voetstuk.
Teksten
De tekst op de voorzijde van het voetstuk luidt:
'DEN VADERLANT GHETROUWE'.
De tekst op de achterzijde van het voetstuk luidt:
'BLIJF ICK TOT IN DEN DOOT'.
Gedenkzuil met luidklok
Tegenover het Nationaal Legermonument staat een gedenkzuil, bekroond met een bronzen luidklok. Tussen de letters op de klok staan eenvoudige figuurtjes van centstukken, en het Nederlandse Rijkswapen. Achter de zuil staat een gebogen muur. De zuil is 7 meter hoog. De klok heeft een diameter van 97 centimeter en weegt 540 kilo.
De tekst in de rand van de klok luidt:
'IK SPREEK VOOR HEM DIE VIEL'.
De tekst op de zuil is een gedicht van J.C. Bloem:
'VIJF DAGEN - EN DE VRIJHEID
GING VERLOREN
VIJF JAREN - EN EERST TOEN
WERD ZIJ HERBOREN
ZO MOEIZAAM TRIOMFEERT
GERECHTIGHEID
AAN DIT BESEF ZIJ DEZE
GROND GEWIJD'.
Regimentsgedenktekens
Op het ereveld staan drie Regimentsgedenktekens. Links op de begraafplaats de gedenkzuil van het 8ste R.I. en het monument voor het 10de R.I., rechts het gedenkteken voor het 22ste R.I. Het monument van het 8ste R.I. is een betonnen gedenkzuil, waarop de namen van de gesneuvelde militairen zijn aangebracht. In de zuil is een oorkonde gemetseld.
De tekst op de zuil luidt:
'DEN VADERLANT GHETROUWE'.
De tekst op de oorkonde luidt:
'8e REGIMENT INFANTERIE.
NAMEN VAN HEN DIE VIELEN
VOOR HET VADERLAND
10 - 15 MEI 1940'.
Hieronder staan de namen van 208 slachtoffers.
Gedenkplaat voor gevallenen zonder aanwijsbare rustplaats
Centraal staat een gedenkplaat van natuursteen, steunend op vijf ongelijke stukken steen. Op de plaat zijn een afbeelding van de Nederlandse leeuw en de namen van 138 personen aangebracht, die sneuvelden in de meidagen van 1940 : 102 militairen van de Koninklijke Landmacht en 36 militairen van de Koninklijke Marine.
De tekst op de plaat luidt:
'TER NAGEDACHTENIS VAN DE GEVALLENEN
IN DE MEIDAGEN VAN 1940
WAARVAN GEEN GRAFLOCATIE AANWIJSBAAR IS'.
Symboliek
De centrale gedenkplaat rust op vijf stukken steen die de vijf dagen van verzet in mei 1940 symboliseren. Het getal vijf komt ook terug in de platen onder de plaquette. Deze verbeelden de vijf jaren van overheersing en de bevrijding op de vijfde dag van de vijfde maand. De platen zijn 4 hoog en 4 meter 50 breed. Deze afmetingen staan voor de jaren 1940-'45. Uit één van de platen is een stuk gehakt, zodat het maaiveld zichtbaar is. Dit symboliseert het graf dat nooit gevonden is.
Locatie
Het ereveld bevindt zich op de top van de Grebbeberg, gelegen aan de Grebbeweg in Rhenen.
Bronnen
- Nederlandse Oorlogsgravenstichting;
- Oorlogsmonumenten in de Provincie Utrecht, Ingrid van Beuzekom, Roland Blijdenstijn en Rob van Olderen. Stichtse Monumenten Reeks (Utrecht, Uitgeverij Matrijs, 1995). ISBN 90 5345 062 9;
- www.grebbeberg.nl.
Voor meer informatie
Verborgen, niet vergeten, RTV Utrecht, 21 april 2012.
