'We moeten herdenken om wakker te blijven'
Jan Vriends
Jan Vriends (1919), oud-militair en veteraan van de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene, nam deel aan de geallieerde opmars vanaf augustus 1944. Een paar keer ging hij terug naar Normandië om de gevallenen te herdenken.
'De grote herdenking voor ons is altijd Normandië. Als wij een reünie
hebben staan we allemaal rond het monument en lezen we de namen van de
jongens die gevallen zijn. We hebben samen veel meegemaakt, met zo'n
reünie sla je een arm om je kameraden.
Toen Duitsland Nederland
binnenviel, was ik als dienstplichtige gelegerd in de Peel. Op 11 mei
hadden de Duitsers ons bijna in de tang, waarop wij wegvluchtten. Bij
onze terugtocht kwamen we Franse troepen tegen, waarmee we steeds
verder terugtrokken door België en Frankrijk. De Nederlandse regering
gaf ons opdracht om in te schepen naar Engeland, net voordat Frankrijk
de wapenstilstand tekende. Als een stelletje zwervers kwamen we aan in
een tentenkamp in Wales. Wij stonden onder Engels gezag en vormden de
Irene Brigade. We waren door die zwerftocht onverschillig geworden, ver
van huis en haard verwijderd en hadden nergens zin in of ontzag voor.
Later werd het beter georganiseerd en hielpen we mee met de verdediging
van de Engelse kust en vliegveld Cardiff.
Toen Engeland tot de aanval overging, was de Irene Brigade gelegerd in
Wolverhampton en bestond ze inmiddels uit ongeveer 2.500 man,
gerekruteerd vanuit heel de wereld.
Na D-day, op 5 augustus zijn wij ook overgegaan en eind augustus begon
de grote opmars naar het noorden. Eén van de eerste hoofdplaatsen die
wij hebben bevrijd was Pont Audemer, waar we met de Irene Brigade bij
het monument nog altijd onze herdenkingen houden.
Een keer ben ik in Bergen Belsen geweest met een grote wagen om
medicijnen te brengen. Dat moet vlak na de bevrijding geweest zijn. We
hebben de spullen gelost en toen ik die bergen lijken zag liggen ben ik
zo snel mogelijk weer weggegaan. Vlak na de oorlog had ik veel
nachtmerries. Dan lag ik 's nachts zwetend in bed.
Omdat herdenken ook voor de jeugd heel belangrijk is, heb ik een reis
met jongeren naar Frankrijk begeleid. Ik vertelde hen dat het land waar
we doorheen reisden, doordrenkt is met het bloed van tienduizenden
jonge mensen. Op sommige plaatsen hoor ik de kogels weer om mijn oren
fluiten. Het mag nooit vergeten worden. Als je ziet dat het fascisme
steeds weer de kop opsteekt, denk ik dat we moeten herdenken om wakker
te blijven."
Dineke Stam
