'Soms vraagt vrede eerst oorlog'
Theo van Kaauwen
Theo van Kaauwen (1954) is luitenant-kolonel van de genie en senior beleidsmedewerker bij de landmacht. Tijdens de dodenherdenking wenst hij "dit nooit weer". Zelf vechten trekt hem niet. Toch blijft hij bereid om waar nodig de vrede met wapens af te dwingen.
"Wij mensen hebben nog niks geleerd van dat wat we herdenken op 4 en 5
mei. Kijk naar Macedonië, Kosovo, Rwanda... Hoe is het mogelijk dat
mensen elkaar dat aandoen? Zelf was ik in 1982 voor Dutchbat een half
jaar in Libanon gelegerd. De PLO en de Israëli's beschoten elkaar over
onze hoofden heen. Wij vonden het frustrerend om daar niet tegen te
mogen optreden. Nu, zeventien jaar na dato, is er niets veranderd in
dat gebied. Ze staan elkaar nog altijd naar het leven. In wezen begrijp
ik het conflict nog steeds niet.
In het half jaar Libanon raakten
veel militairen ontmoedigd omdat je ziet dat er nauwelijks iets
verandert. Bij de genie hadden we nog het lichtpuntje dat we als
bouwvakkers van het leger in een groter gebied werkten en concrete
resultaten zagen. In onze vrije tijd bouwden we mee aan een weeshuis
dat daar door een Oostenrijkse was opgericht.
Privé heb ik vaak moeite met de zin van militair ingrijpen. Zo vind ik
het zondegeld wat er nu naar de Balkan is gebracht bij al die
bombardementen om Milosevic op de knieën te krijgen. Als we dat geld
nou eens in konden zetten in Afrika, of eerder hadden ingezet voor
economische hulp daar in Kosovo... Als je bijtijds de economische
omstandigheden verbetert waaronder mensen leven, wordt de kans op
oorlog minder groot. Desondanks geloof ik dat je altijd een stok achter
de deur moet houden voor kwaadwillende heersers, zoals Milosevic.
Bij de keuze waar ingegrepen wordt, meet men met twee maten. Waarom is
Rwanda minder erg dan de Balkan of de Golfoorlog? Dat zijn keuzes waar
ik als burger moeite mee heb. Maar als militair heb ik me neer te
leggen bij de keuzes van de politiek.
Het gedenken van de Tweede Wereldoorlog is bij ons thuis gekoppeld aan
4 en 5 mei. Om acht uur nemen we de rust in acht, óók de kinderen. Zelf
probeer ik indien mogelijk aanwezig te zijn bij het monument in
Leiderdorp. Ik probeer ook op de hoogte te blijven van wat collega's
van zich afschrijven over latere oorlogen zoals Karremans over
Srebrenica en Van Korea tot Kosovo, een nieuw boek van twee
journalisten. En er is een boek op komst van een collega die de eerste
ontmijningsschool in Mozambique heeft opgezet. Zulke boeken voeden me
als mens die zegt 'dit nooit weer'. Daarnaast inspireren ze me voor
mijn werk als militair. Vrede handhaven betekent soms dat je eerst
vrede af moet dwingen.
Eigenlijk wil maar één zoon van onze in totaal vijf kinderen alles over
de oorlog weten. De anderen vinden het te lang geleden. Dat merk ik al
met mijn Libanon-verhalen. Daar moet je op een gegeven moment ook mee
stoppen."
Mieke de Waal
