Herdenken - detail

Oorlogsgetuigen

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei op de Dam in Amsterdam zijn meer dan 100 organisaties van oorlogsbetrokkenen vertegenwoordigd. Die organisaties staan voor een veelheid aan ervaringen in en na de Tweede Wereldoorlog: verzetsmensen, slachtoffers van concentratiekampen en internering, burgerslachtoffers en militairen. Veel van deze ervaringen vinden hun uitdrukking in één van de meer dan 3000 oorlogsmonumenten die inmiddels overal in Nederland zijn opgericht. Alle betrokkenen hebben hun eigen verhaal over wat de oorlog met hen deed. Uit veel verhalen blijkt hoe belangrijk de organisaties van oorlogsbetrokkenen zijn voor de onderlinge steun van lotgenoten en belangenbehartiging. Hier vindt u voor elk van de groepen oorlogsgetroffenen een aantal getuigenverhalen en een lijst met organisaties. De interviews hebben plaatsgevonden in 2000. Ze zijn toen gebundeld in het boek 'Een stilte die spreekt'. De lijst met organisaties wordt wel bijgewerkt. Er staan ook veel organisaties tussen die opgeheven zijn, maar waarvan de namen genoemd zullen blijven worden.
Organisaties
De eerste verenigingen en comités van het voormalig verzet ontstonden al in 1945. Vanaf de jaren zestig zijn er verschillende vriendenkringen ontstaan om de herinnering aan de voormalige Duitse concentratiekampen levendig te houden en het onderlinge contact tussen oud-gevangenen te stimuleren. Eind jaren zestig ontstaan ook organisaties die zich bezighouden met het lot van de uit Indië teruggekeerde kampoverlevenden. Sinds die tijd is het aantal organisaties en groepen zich blijven uitbreiden. In de jaren tachtig kwamen daar de organisaties voor de naoorlogse generatie bij: allereerst kinderen van ouders die de kant van het nationaal-socialisme hadden gekozen, dan kinderen van bevrijders en kinderen van verzetsdeelnemers en kampoverlevenden.

Herdenking bij het eerste, tijdelijke monument in 1945Anders ligt de situatie bij de militairen: militairen kunnen altijd verliezen lijden in een oorlog; er bestaat een lange traditie de namen niet te vergeten. De verschillende krijgsmachtonderdelen herdenken hun doden. Veteranenorganisaties geven materiële en immateriële steun aan oud-soldaten en hun nabestaanden.

Ieder portret dat hier is opgenomen illustreert de ervaringen en gevoelens van een van de diverse groepen oorlogsgetuigen. Burgers in Europa en voormalig Nederlands-Indië die in concentratie- en interneringskampen hebben gezeten, gijzelaars, dwangarbeiders, verzetsstrijders, soldaten. Hun kinderen. Jongeren van nu, want het blijven herinneren van wat gebeurd is in de Tweede Wereldoorlog is, ook voor nieuwe generaties, een essentieel referentiepunt voor het beoordelen van actuele ontwikkelingen.