'Ik kan het meest nare wegdrukken en het leuke herbeleven'
Do Huisman
Do Huisman (1920) belandde met haar twee zusters in de interneringskampen Sompok Lama en Halmaheira in Semarang. Voor herdenken heeft zij geen ritueel nodig, soms zijn geuren genoeg.
'5 Mei heeft als herdenkingsdatum voor ons geen betekenis, 15 augustus
wel, toen het einde van de Tweede Wereldoorlog een einde maakte aan
onze ellende. Maar herdenken is voor mij niet aan een bepaalde datum
gebonden. Soms doen geuren me terugdenken. Het komt vanzelf en er is
geen ritueel voor nodig.
Mijn twee zusters en ik zaten tweeënhalf
jaar in de kampen in Semarang. Ik was tweeëntwintig toen ik er kwam.
Het kamp was een harde leerschool met honger en dwangarbeid op het
land. Ook het werk in de keuken op houtvuren met vaak nat hout, was
zwaar. Aan het eind van de bezetting moest er voor 4000 vrouwen en
kinderen gekookt worden. Eindeloze lappen keiharde grond hebben we
gepatjold (omgespit). En dan al die zieken. Het was vreselijk.
Op langere termijn zou niemand de kampen overleefd hebben. Er was echt
helemaal niets, en toch kregen de kampvrouwen van alles voor elkaar.
Pas later heb ik beseft hoe onvoorstelbaar creatief mensen onder die
omstandigheden kunnen zijn. Tegenwoordig praat ik niet meer over de
verschrikkingen die we meegemaakt hebben. Met ex-kampgenoten halen we
vooral leuke herinneringen op.
Mijn jongere zuster en ik hebben aan de gedwongen prostitutie door de
Japanners bekendheid gegeven. We zaten een jaar in het kamp toen de
Japanners op zoek gingen naar zogenaamde 'troostmeisjes'. Tijdens het
appèl werden mijn zuster en ik uit de rij gehaald en bekeken als vee.
Wij zijn door een gelukkig toeval de dans ontsprongen. Nadat we in een
televisie-uitzending over deze zaak hadden gesproken, belden vrouwen
die niet zo gelukkig waren geweest, mij op. De schaamte die zij in hun
verdere leven meedroegen is bijna niet te bevatten.
Ook toen ik eenmaal met de VUT was ben ik steeds met Indische zaken
bezig gebleven. Ik werk ook voor de Stichting Japanse Ereschulden.
Sinds vijf jaar demonstreren wij elke maand voor de Japanse Ambassade.
Het doel van de demonstratie is het verkrijgen van Japanse erkenning
van de zeer slechte behandeling van de kampslachtoffers en een
officiële spijtbetuiging vergezeld van een financiële genoegdoening."
Pamela Pattynama
