Herdachte groepen: Vervolgden Nederland
Ontwerper: W. Voorink (zuil), Steenhouwerij Koster (gedenkstenen)
Onthulling: 5 mei 1950
Adopteer dit monument.

File:Joods monument Winterswijk.JPG (Foto afkomstig van Wikipedia)
Winterswijk, joods monument (foto: André van Aarsen)

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Joods monument' in Winterswijk is een gedenkzuil, bekroond met een davidster. Naast de zuil staat een gedenksteen van natuursteen. De zuil is 4 meter hoog.

Tekst
De tekst op de gedenksteen luidt:

'RACHEL WEENT OM HARE KINDEREN,
ZIJ WEIGERT ELKE TROOST OM HARE KINDEREN
WANT ZIJ ZIJN NIET MEER
(JEREMIA 31:14).
TER HERINNERING AAN ALLEN
DIE IN DE JAREN 5701-5705 (1941-1945)
UIT DEZE JOODSE GEMEENTE
ZIJN WEGGEVOERD
EN OM HET LEVEN GEBRACHT.'

Deze tekst is ook in het Hebreeuws aangebracht.

Wijziging
In 2001 werd het gedenkteken uitgebreid met zeven gedenkstenen van natuursteen, waarop de namen van alle joodse oorlogsslachtoffers uit Winterswijk staan gegraveerd. De gedenkstenen zijn 1 meter 50 hoog en 1 meter breed.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Joods monument' in Winterswijk is opgericht ter nagedachtenis aan de 324 joodse medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn weggevoerd naar concentratiekampen en daar zijn omgebracht. Met dit gedenkteken wil men voorkomen dat de vermoorde dorpsgenoten in de vergetelheid geraken.

Op 10 mei 1940 werd Winterswijk door de bezetter binnengevallen. Alle politieke partijen in de gemeente werden verboden, met uitzondering van de NSB. Er ontstond een grimmige verhouding tussen de NSB'ers en het verzet. Juist in deze gemeente, waar een groot deel van de bevolking sympathiseerde met de bezetter, is de grondslag gelegd voor de meest omvangrijke verzetsorganisatie van het land: de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers. Door het werk van deze verzetsgroep konden ongeveer 300.000 mensen in Nederland zich aan de greep van de bezetter onttrekken. Dit kon echter niet voorkomen dat aan het einde van de oorlog de joodse burgers werden weggehaald en op transport gesteld naar de vernietigingskampen.

Oprichting
Na de bevrijding nam de joodse gemeenschap het initiatief om op de Joodse begraafplaats aan de Misterweg een monument op te richten ter nagedachtenis aan de joodse oorlogsslachtoffers.

Onthulling
De zuil is onthuld op 5 mei 1950 door rabbijn J. Tal en de Joodse Gemeente. De gedenkstenen zijn onthuld op 1 april 2001.

Locatie
Het monument is geplaatst op de Joodse begraafplaats, gelegen aan de Misterweg te Winterswijk.

Bronnen

  • De gemeente Winterswijk;
  • De vereniging 'Het Museum' te Winterswijk;
  • Bezienswaardigheden in Winterswijk van Willem Peletier en Wim Schepers (Gemeente Winterswijk, Stafbureau Voorlichting, 1995 );
  • In het voorbijgaan - kleine monumenten in Winterswijk van Willem Peletier en Henk Heinen (Winterswijk, 2002).

Herdenking

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.