Op 4 en 5 mei staat Nederland nadrukkelijk twee dagen stil bij herdenken en vieren. Niet alleen op deze dagen, maar ook door het jaar heen worden er activiteiten georganiseerd om herdenken en vieren levend te houden. De afgelopen maanden heeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei diverse producten ontwikkeld. Ook de komende weken staat er een hoop te gebeuren. Een korte impressie van deze activiteiten en producten.
Erfgoed
De afdelingen Erfgoed van de Oorlog en Educatie hebben een aantal nieuwe producten gemaakt. De ‘Beleidshandreiking beheer en behoud oorlogsmonumenten’ is gepresenteerd aan gemeenteambtenaren om hen te adviseren over het beleid van het erfgoed. Van het erfgoed zijn in het landschap overal om ons heen sporen te vinden. Aan de hand van deze overblijfselen van de Tweede Wereldoorlog is het verhaal van de oorlog te vertellen. Vanaf eind april zijn 50 van deze sporen op de website van het Nationaal Comité te bekijken. Via Google-maps kunnen de sporen snel gevonden worden. Naast de sporen vertellen ook de ruim 3400 oorlogsmonumenten in Nederland het verhaal van de oorlog. Al meer dan 100 getuigenissen bij deze gedenktekens zijn vastgelegd. Dit jaar zijn er 10 nieuwe, bijzondere portretten verfilmd en op de website te bekijken. Op veel van de oorlogsmonumenten staan namen van Joodse oorlogsslachtoffers vermeld. Het Nationaal Comité is een bijzondere samenwerking aangegaan met het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland. Het Digitaal Monument is een online monument waarin de namen zijn opgenomen van de Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Door de samenwerking is er een koppeling gemaakt tussen de namen op de Joodse oorlogsmonumenten die bij het Nationaal Comité bekend zijn aan de namen in het Digitaal Monument en vice versa.
Adopteer een monument
Het Nationaal Comité heeft voor verschillende doelgroepen projecten om herdenken en vieren levend te houden. Eén van deze projecten is Adopteer een Monument. Dit is een landelijk onderwijsproject waarin leerlingen van groep 7 ,en soms 8, van het basisonderwijs een oorlogsmonument in hun eigen dorp of buurt ‘adopteren’. Aan de hand van dit monument leren de kinderen over de lokale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Afgelopen maanden zijn er in Overijssel 50 nieuwe monumenten geadopteerd. Dit is een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Op een eigen webpagina op de website van het Nationaal Comité 4 en 5 mei vertellen de scholen en kinderen over hun monument. Van de ongeveer 3400 oorlogsmonumenten in Nederland zijn er ruim 700 geadopteerd. Het is mogelijk dat meerdere scholen eenzelfde monument omarmen. Scholen kunnen sinds kort zelf bekijken of een monument bij hun in de buurt al geadopteerd is of juist nog beschikbaar is om te adopteren. Met Google-maps worden op de website van het Nationaal Comité alle oorlogsmonumenten in elke provincie in kaart gebracht en wordt een overzicht getoond van adopties.
Niet alleen via het project Adopteer een Monument leren kinderen over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, dit kan ook via het ‘Nationaal Aandenken 2009’. Dit boekje leert kinderen over herdenken en vieren en is deze maand aan alle leerlingen van groep 7 van het basisonderwijs uitgereikt.
Programma Nationale Herdenking 4 mei
De Nationale Herdenking op 4 mei begint met een bijeenkomst in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Dit jaar houdt Wim de Bie de jaarlijkse 4 mei-voordracht. Zijn voordracht ‘Raketten en onschuldige burgers’ heeft hij speciaal voor de Herdenkingsbijeenkomst geschreven. In de Nieuwe Kerk gaan dit jaar twee muzikale composities in première die zijn geschreven door Matthias Kadar. Eén daarvan is geschreven op de bekende tekst ‘Is dit een mens’ van Primo Levi, die voor de herdenking opnieuw is vertaald. De muziek wordt onder leiding van dirigent Wilma ten Wolde uitgevoerd door het Nationaal Jeugdkoor, samen met tenor Marcel Beekman. Na de herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk vindt de herdenkingsplechtigheid plaats bij het Nationaal Monument op de Dam. Traditiegetrouw leggen H.M. de Koningin en Z.K.H. de Prins van Oranje de eerste krans. Na de twee minuten stilte draagt Manon Slob, de 18-jarige winnaar van de wedstrijd ‘Dichter bij 4 mei’ haar gedicht Steeds opnieuw voor. Vervolgens houdt Job Cohen, burgemeester van Amsterdam, een toespraak. De plechtigheid op de Dam wordt afgesloten met een defilé langs het monument.
Programma Nationale Viering 5 mei
De Nationale Viering van de Bevrijding start dit jaar in de provincie Overijssel. In het provinciehuis in Zwolle verzorgt Staatssecretaris voor Europese Zaken Frans Timmermans de 5 mei-lezing. Hij gaat met zijn lezing ‘Vertel me wie ik ben’ in op het jaarthema ‘Vrijheid en identiteit’. Om 12.30 uur ontsteekt de minister-president het Bevrijdingsvuur. Hij geeft daarmee het startsein voor de vele activiteiten in het land, waaronder de dertien Bevrijdingsfestivals. Op deze Bevrijdingsfestivals vieren ruim 750.000 bezoekers de vrijheid. Zij kunnen onder meer genieten van optredens van Ambassadeurs van de Vrijheid Ellen ten Damme & Isis, Voicst en Typhoon die met een Defensiehelikopter de verschillende festivals bezoeken. De festivals bieden veel meer dan muziek, er is ook ruimte voor debatten. De Nationale Viering van de Bevrijding eindigt traditiegetrouw met het 5 mei-concert op de Amstel. Het feestelijke concert wordt gegeven door de Koninklijke Militaire Kapel ‘Johan Willem Friso’, onder leiding van dirigent majoor Arnold Span. Tijdens dit 5 mei-concert verzorgen Friese zangeres Nynke Laverman, mezzosopraan Tania Kross en bariton Thomas Oliemans samen met cellist Steven Bourne een bijzonder optreden. Ook het Lied van de Vrijheid staat weer op het programma. Voor het eerst wordt het decor van het concert ondersteund met grote beeldschermen waarop afwisselend historische beelden van de bevrijding en close-ups van het concert te zien zijn.
Nationaal Vrijheidsonderzoek
Sinds 1990 laat het Nationaal Comité 4 en 5 mei jaarlijks een onderzoek uitvoeren naar het draagvlak onder de Nederlandse bevolking voor 4 en 5 mei. Het onderzoek wordt gehouden onder Nederlanders van 13 jaar en ouder. In 2001 is dit onderzoek uitgebreid met een serie opinievragen die betrekking hebben op de thema’s (on)vrijheid, democratie, grondrechten. Binnenkort worden de resultaten van het onderzoek in 2009 verwacht.
