Onderzoek onder gemeenten en burgers: Groot draagvlak voor herdenken en vieren
In 96 procent van de gemeenten vindt ieder jaar een herdenking plaats,
maar ongeveer eenderde van de inwoners is hiervan niet op de hoogte. Dit blijkt
uit een onderzoek, in opdracht van het nationaal Comité 4 en 5 mei. Hierin is specifiek gekeken naar de beleving van de lokale herdenking
en de viering van de bevrijding onder burgers en gemeenten.
Download het volledige onderzoeksrapport [pdf]
Zowel bij gemeenten als bij burgers is sprake van een groot draagvlak voor herdenken en vieren in de eigen gemeente, nu en in de toekomst. Gemeenten voelen zich nadrukkelijk meer verantwoordelijk voor herdenken dan voor vieren. In 58 procent van de gemeenten is het gemeentebestuur zelf betrokken bij de organisatie van de herdenking(en); maar 30 procent speelt een rol in de organisatie van de viering(en). Bij 4 mei zijn vaker organisaties betrokken die speciaal voor de herdenking zijn opgericht, terwijl 5 mei vaak wordt georganiseerd door partijen die primair een andere doelstelling hebben, zoals sportverenigingen en scholen (47 procent). In een kwart van de gemeenten zijn ook de Oranjeverenigingen betrokken bij de organisatie van de herdenking en/of viering.
Herdenken
Van de ondervraagde burgers zegt 9 procent zelf naar een herdenking toe te gaan. Dat lijkt een hoog percentage wanneer je het vergelijkt met de opgaven van de gemeenten over het aantal mensen dat aan een herdenking deelneemt. In de helft van de gemeenten komen niet meer dan 200 mensen naar een herdenkingsbijeenkomst, wat voor kleinere gemeenten overigens best een flink aantal is. 56 procent van de mensen is nog nooit naar een herdenking toegegaan en kent ook geen mensen die dat wel doen. Een kleine 60 procent geeft aan op 4 mei naar de herdenking op de televisie te kijken. Het zijn vooral ouderen en jongere kinderen die aanwezig zijn bij de lokale herdenkingen. Volwassenen in de leeftijd 25-49 vormen een minder geziene groep. Scholen die mee doen aan het project Adopteer een Monument spelen in veel gemeenten een actieve rol bij de herdenking.
Vieren
Voor burgers lijkt er een grotere drempel te bestaan om deel te nemen aan een lokale herdenking dan aan een viering. Dat is niet verwonderlijk, gezien de aard van de activiteiten. De herdenking kent een groot aantal vaste rituelen, zoals een plechtigheid bij een monument, een stille tocht en de twee minuten stilte. Activiteiten in het kader van een viering zijn laagdrempeliger: rommelmarkten, kinderprogramma’s of muziekfestivals. Wel hebben de redenen om deel te nemen aan die activiteiten minder dan bij een herdenking te maken met de betekenis van de dag. Men komt vaak voor de muziek, de gezelligheid en de saamhorigheid, zo blijkt uit het onderzoek.
Informatievoorziening
Het is bijzonder om te constateren dat 96 procent van de gemeenten een herdenking organiseert op 4 mei. Niet alle burgers zijn hiervan echter op de hoogte. Dertig procent van de ondervraagden weet niet dat in zijn of haar woonplaats een herdenking plaatsvindt. Lokale en regionale kranten spelen een belangrijke rol in de informatievoorziening, zo leert het onderzoek. Vooral mensen vanaf 35 jaar halen daaruit hun informatie over de 4- en 5-meiactiviteiten in hun woonplaats. Bij jongeren (13-25 jaar) verspreidt het nieuws zich vooral via, via.
Oorlogsmonumenten
Nederland telt ruim 3300 oorlogsmonumenten. In 98 procent van de gemeenten vindt de herdenking plaats bij een oorlogsmonument. Ruim driekwart van de ondervraagde burgers zegt een oorlogsmonument in de eigen woonplaats te kennen. Van hen kent ruim 44 procent ook het verhaal achter het monument. Met name ouderen vanaf 65 jaar zijn goed op de hoogte van de achtergronden van de gedenktekens in hun gemeente. Uit eigen ervaring weet het Nationaal Comité 4 en 5 mei dat er veel belangstelling bestaat voor de verhalen achter oorlogsmonumenten. Er lijken nog volop kansen te liggen voor gemeenten om burgers meer te betrekken door hier aandacht aan te besteden.
Verwarring over 5 mei
Net als bij burgers, werkgevers en werknemers bestaat er ook bij veel gemeenten verwarring over de status van 5 mei, de Dag van de Vrijheid. 5 mei is zowel een nationale feestdag als een algemeen erkende feestdag. Slechts 14 procent van de gemeenten is hiervan echter op de hoogte. Klik hier voor meer informatie over dit onderwerp.
Zowel bij gemeenten als bij burgers is sprake van een groot draagvlak voor herdenken en vieren in de eigen gemeente, nu en in de toekomst. Gemeenten voelen zich nadrukkelijk meer verantwoordelijk voor herdenken dan voor vieren. In 58 procent van de gemeenten is het gemeentebestuur zelf betrokken bij de organisatie van de herdenking(en); maar 30 procent speelt een rol in de organisatie van de viering(en). Bij 4 mei zijn vaker organisaties betrokken die speciaal voor de herdenking zijn opgericht, terwijl 5 mei vaak wordt georganiseerd door partijen die primair een andere doelstelling hebben, zoals sportverenigingen en scholen (47 procent). In een kwart van de gemeenten zijn ook de Oranjeverenigingen betrokken bij de organisatie van de herdenking en/of viering.
 |
Van de ondervraagde burgers zegt 9 procent zelf naar een herdenking toe te gaan. Dat lijkt een hoog percentage wanneer je het vergelijkt met de opgaven van de gemeenten over het aantal mensen dat aan een herdenking deelneemt. In de helft van de gemeenten komen niet meer dan 200 mensen naar een herdenkingsbijeenkomst, wat voor kleinere gemeenten overigens best een flink aantal is. 56 procent van de mensen is nog nooit naar een herdenking toegegaan en kent ook geen mensen die dat wel doen. Een kleine 60 procent geeft aan op 4 mei naar de herdenking op de televisie te kijken. Het zijn vooral ouderen en jongere kinderen die aanwezig zijn bij de lokale herdenkingen. Volwassenen in de leeftijd 25-49 vormen een minder geziene groep. Scholen die mee doen aan het project Adopteer een Monument spelen in veel gemeenten een actieve rol bij de herdenking.
 |
Voor burgers lijkt er een grotere drempel te bestaan om deel te nemen aan een lokale herdenking dan aan een viering. Dat is niet verwonderlijk, gezien de aard van de activiteiten. De herdenking kent een groot aantal vaste rituelen, zoals een plechtigheid bij een monument, een stille tocht en de twee minuten stilte. Activiteiten in het kader van een viering zijn laagdrempeliger: rommelmarkten, kinderprogramma’s of muziekfestivals. Wel hebben de redenen om deel te nemen aan die activiteiten minder dan bij een herdenking te maken met de betekenis van de dag. Men komt vaak voor de muziek, de gezelligheid en de saamhorigheid, zo blijkt uit het onderzoek.
Informatievoorziening
Het is bijzonder om te constateren dat 96 procent van de gemeenten een herdenking organiseert op 4 mei. Niet alle burgers zijn hiervan echter op de hoogte. Dertig procent van de ondervraagden weet niet dat in zijn of haar woonplaats een herdenking plaatsvindt. Lokale en regionale kranten spelen een belangrijke rol in de informatievoorziening, zo leert het onderzoek. Vooral mensen vanaf 35 jaar halen daaruit hun informatie over de 4- en 5-meiactiviteiten in hun woonplaats. Bij jongeren (13-25 jaar) verspreidt het nieuws zich vooral via, via.
 |
Nederland telt ruim 3300 oorlogsmonumenten. In 98 procent van de gemeenten vindt de herdenking plaats bij een oorlogsmonument. Ruim driekwart van de ondervraagde burgers zegt een oorlogsmonument in de eigen woonplaats te kennen. Van hen kent ruim 44 procent ook het verhaal achter het monument. Met name ouderen vanaf 65 jaar zijn goed op de hoogte van de achtergronden van de gedenktekens in hun gemeente. Uit eigen ervaring weet het Nationaal Comité 4 en 5 mei dat er veel belangstelling bestaat voor de verhalen achter oorlogsmonumenten. Er lijken nog volop kansen te liggen voor gemeenten om burgers meer te betrekken door hier aandacht aan te besteden.
Verwarring over 5 mei
Net als bij burgers, werkgevers en werknemers bestaat er ook bij veel gemeenten verwarring over de status van 5 mei, de Dag van de Vrijheid. 5 mei is zowel een nationale feestdag als een algemeen erkende feestdag. Slechts 14 procent van de gemeenten is hiervan echter op de hoogte. Klik hier voor meer informatie over dit onderwerp.
Gerelateerde artikelen
Downloads
- Gemeenteonderzoek [pdf] (296,5 KB)