Nationaal Comité - Jaarthema 2008

2008 - Solidariteit:de ruggengraat van vrijheid

‘Solidariteit: de ruggengraat van vrijheid’ is het jaarthema voor de activiteiten in 2008. Met solidariteit wordt de inzet voor de vrijheid van een ander bedoeld.

In 1948 werd een belangrijke poging gedaan om vrijheid in tekst te vangen. In dat jaar stelden de Verenigde Naties namelijk de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens op. Door rechten aan mensen toe te kennen en deze vast te leggen, zo is de redenering, wordt hun vrijheid optimaal gewaarborgd. In theorie gelden mensenrechten voor iedereen. Ze stijgen uit boven nationaliteit, politieke voorkeur, etniciteit, huidskleur, geaardheid, religieuze overtuiging, sekse of leeftijd. Alleen door mensenrechten universeel te verklaren – en ze dus voor alle wereldburgers op te eisen – verklaren wij ze ook van toepassing op onszelf. Alleen dan worden mensenrechten daadwerkelijk universeel. Deze inzet voor vrijheid en mensenrechten impliceert solidariteit.
Daadkracht
Solidariteit is niet vrijblijvend, maar schept verplichtingen. In de Tweede Wereldoorlog bewezen talloze mensen, groepen en landen dat solidariteit en daadkracht hand in hand gaan. Hun solidariteit richtte zich op behoud en herovering van vrijheid. Die solidariteit eindigde niet met de bevrijding. Vrijheid is immers niet volledig wanneer je niet ook een dak boven je hoofd hebt en in je eigen levensonderhoud kunt voorzien. Om die reden spande de internationale gemeenschap zich na de Tweede Wereldoorlog in voor de wederopbouw.

Dilemma’s
Als vrijheid meer is dan eigen belang, dan zal solidariteit niet stoppen bij landsgrenzen. Voor echte vrijheid zal solidariteit, nationaal en internationaal, hoog op de agenda moeten blijven staan. Tegelijkertijd confronteert solidariteit ons met talloze politieke, economische en humanitaire dilemma’s. Hoe valt solidariteit te bevorderen als de nationale en internationale gemeenschap ook door andere belangen dan mensenrechten worden gedirigeerd? Hoe kunnen we ons solidair tonen met mensen die binnen hun eigen landsgrenzen voor oorlogsgeweld vluchten? Onder welke omstandigheden vraagt solidariteit om militair ingrijpen ten behoeve van vrede en veiligheid elders? En strekt solidariteit zich ook uit over het vormgeven van vrijheid, zoals wederopbouw? Zo ja, zijn we dan niet moreel verplicht om onze sociale en economische solidariteit ook in daden te tonen?

Graadmeter
Bij solidariteit denken we in de regel aan eerste levensbehoeften en het naleven van mensenrechten. Maar mag – en kan – solidariteit ook verder reiken? Oorlog tekent veel mensen voor het leven. Solidariteit met oorlogsgetroffenen is noodzakelijk om mensen daadwerkelijk te ‘bevrijden’ van een oorlog, ook wanneer de feitelijke oorlog allang weer voorbij is. Want gaat een oorlog ooit uit een mens? Oorlog maakt aan alle zijden slachtoffers. Ook aan de kant van (voormalige) vijanden is veel geleden. Kan dit besef bijdragen aan het afbreken van – maatschappelijke - vijandsbeelden?

Solidariteit is een graadmeter. Aan onze mate van solidariteit kunnen we aflezen of we onze eigen vrijheden in Nederland nog voldoende naar waarde schatten. Zo is solidariteit niet alleen de zorg van de internationale gemeenschap, maar ook van Nederlandse burgers, samenleving en overheid. Een zekerheid: vrijheid en solidariteit kunnen niet zonder elkaar, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verweven.
Vrijheid maak je met elkaar.

Downloads