Vrijheid en identiteit (verkorte tekst)
Het Nationaal Comité heeft als onderdeel van het overkoepelend thema Vrijheid maak je met
elkaar als jaarthema in 2009 gekozen voor Vrijheid en identiteit. In de Tweede Wereldoorlog is gebleken hoe gedachten
over identiteit de vrijheid kunnen aantasten. Ook vandaag de dag worden nog
oorlogen uitgevochten waarbij identiteit een grote rol heeft. Hoe komt dat
toch? Wanneer wordt identiteit een gevaar voor de vrijheid?
Download de volledige tekst [pdf]
Download de volledige tekst [pdf]
Vrijheid en identiteit staan op gespannen voet met elkaar. Beide hebben ruimte nodig om
te ademen. Maar als de één zich sterk maakt ten koste van de ander, ontstaat verstikkingsgevaar.
Hoe dit te voorkomen? Op zijn minst is het nodig om erachter te komen wie je
bent – wat je identiteit is. Hiervoor heb je de spiegel van een ander nodig. Om
te ontdekken bij wie en wat we ons thuis voelen, maar ook bij wie we ons niet
thuis voelen. Soms verandert die ander in een tegenstander of zelfs de vijand. In
iemand die onze identiteit bedreigt en die we het liefst willen uitschakelen.
Minderwaardig
In de Tweede Wereldoorlog is gebleken hoe gedachten over identiteit de vrijheid kunnen aantasten. Ideeën over de eigen superieure identiteit werden gebruikt om oorlogsgeweld en vervolgingen te legitimeren. Kunnen we zulke ontsporingen voorkomen? Hoe kun je in vrijheid jezelf zijn - als individu of als groep - en tegelijkertijd voorkomen dat de visie op de eigen identiteit een diskwalificatie van de ander tot gevolg heeft? Vrijheid om de eigen identiteit te uiten, kan alleen bestaan als mensen rekening met elkaar houden. Het is moeilijk om hierbij een middenweg te vinden: een mens die zich volledig aanpast, gebruikt de vrijheid niet. Maar iemand die nooit rekening houdt met anderen, laat anderen geen vrijheid.
Samenwerking
Wanneer grondrechten botsen zoekt de overheid naar een oplossing waarin de vrijheid zo min mogelijk wordt geschaad. In Nederland hebben mensen hierdoor ruimte om af te wijken van het gemiddelde. Over de vraag wanneer de vrijheid om af te wijken een grens bereikt, verschillen de meningen. Sommigen vinden dat de vrijheid om de eigen identiteit te beleven beperkt moet worden. Zij vinden samenhang een voorwaarde om vrijheid te behouden. Als dat zo is, is de vraag hoeveel gemeenschappelijks nodig is om vreedzaam in vrijheid samen te leven. Ook lidstaten van de Europese Unie worstelen met die vraag. Burgers zijn bang dat de Europese samenwerking een bedreiging vormt voor de vrijheid om een eigen identiteit te hebben. De Europese Unie staat daardoor voor de uitdaging ruimte bieden aan de eigen identiteit en tegelijkertijd de verbondenheid tussen lidstaten en burgers te bevorderen.
Verschillen
Wereldwijd worden nog steeds oorlogen uitgevochten waarin identiteit wordt misbruikt om mensen tegen elkaar op te zetten. Hoe bij te dragen aan een wereldwijde samenleving die vrijheid biedt aan alle mensen, blijft een zoektocht . Het spanningsveld tussen vrijheid en identiteit roept veel lastige vragen op. Het stellen van die vragen helpt om te bedenken dat we de ander nodig hebben om zicht te krijgen op de eigen identiteit. Het is de kunst om in vrijheid te leven met verschillen. Want uiteindelijk is er altijd meer dat ons bindt dan dat ons scheidt.
Minderwaardig
In de Tweede Wereldoorlog is gebleken hoe gedachten over identiteit de vrijheid kunnen aantasten. Ideeën over de eigen superieure identiteit werden gebruikt om oorlogsgeweld en vervolgingen te legitimeren. Kunnen we zulke ontsporingen voorkomen? Hoe kun je in vrijheid jezelf zijn - als individu of als groep - en tegelijkertijd voorkomen dat de visie op de eigen identiteit een diskwalificatie van de ander tot gevolg heeft? Vrijheid om de eigen identiteit te uiten, kan alleen bestaan als mensen rekening met elkaar houden. Het is moeilijk om hierbij een middenweg te vinden: een mens die zich volledig aanpast, gebruikt de vrijheid niet. Maar iemand die nooit rekening houdt met anderen, laat anderen geen vrijheid.
Samenwerking
Wanneer grondrechten botsen zoekt de overheid naar een oplossing waarin de vrijheid zo min mogelijk wordt geschaad. In Nederland hebben mensen hierdoor ruimte om af te wijken van het gemiddelde. Over de vraag wanneer de vrijheid om af te wijken een grens bereikt, verschillen de meningen. Sommigen vinden dat de vrijheid om de eigen identiteit te beleven beperkt moet worden. Zij vinden samenhang een voorwaarde om vrijheid te behouden. Als dat zo is, is de vraag hoeveel gemeenschappelijks nodig is om vreedzaam in vrijheid samen te leven. Ook lidstaten van de Europese Unie worstelen met die vraag. Burgers zijn bang dat de Europese samenwerking een bedreiging vormt voor de vrijheid om een eigen identiteit te hebben. De Europese Unie staat daardoor voor de uitdaging ruimte bieden aan de eigen identiteit en tegelijkertijd de verbondenheid tussen lidstaten en burgers te bevorderen.
Verschillen
Wereldwijd worden nog steeds oorlogen uitgevochten waarin identiteit wordt misbruikt om mensen tegen elkaar op te zetten. Hoe bij te dragen aan een wereldwijde samenleving die vrijheid biedt aan alle mensen, blijft een zoektocht . Het spanningsveld tussen vrijheid en identiteit roept veel lastige vragen op. Het stellen van die vragen helpt om te bedenken dat we de ander nodig hebben om zicht te krijgen op de eigen identiteit. Het is de kunst om in vrijheid te leven met verschillen. Want uiteindelijk is er altijd meer dat ons bindt dan dat ons scheidt.
Downloads
- Vrijheid en Identiteit (60,5 KB)